129,864,880! to samo do nedelje...

[PTY]

Imaš i peticiju i listu potpisnika na njenom sajtu pod "google settlement" linkom, ne mogu sad da to otvorim. Ali vidi, većina pisca po pravilu ne insistira na principima, a pogotovo ne protiv giganta koji ima moć da utiče na prodaju njihovih naslova. Takvi su se jednostavno odlučili za hush-hush opt-out; nikom se ne zameraju a dobijaju ono što su hteli. Drugo, većina zemalja sa produkcijom na engleskom jeziku je ionako izuzeta iz ugovora; Južna Afrika, Novi Zeland, Irska i Indija su protestvovale kroz državne kanale i zato su izuzete iz ugovora, tako da se na kraju sve svelo uglavnom na američke autore. Kao treće, tu je i pitanje ličnog stava prema nepovredivosti kopirajta, a po tom pitanju sigurno ne zauzimaju svi Ursulinu stranu. Mislim, što bi Kori Doktorov potpisivao tu peticiju kad on ionako nudi svu svoju prozu za besplatno skidanje, pa svejedno sasvim solidno zarađuje na prodaji knjiga? a noviji, popularni autori sigurno ne žele da se nađu u bilo kakvoj kontraverzi na samom početku karijere, tako da se od mlađih autora sećam jedino Elizabeth Bear kao potpisnika. I tako, kad se sve to uzme u obzir, tim mi je veći ovaj njen poduhvat.

[PTY]

Across Wounded Galaxies - Larry McCaffery

Kolekcija dobro odabranih intervjua sa teškašima: Gregory Benford, William S. Burroughs, Octavia E. Butler, Samuel R. Delany, Thomas M. Disch, William Gibson, Ursula K. Le Guin, Joanna Russ, Bruce Sterling i Gene Wolfe. Opširno i iscrpno detaljisanje političkog i kulturnog okruženja u kom je žanr ravnopravno uticao i na pop-kulturu i na "ozbiljniju" umetnost + dosta prirodno vođeni razgovori, uz vidljiv nemali napor intervjuiste da, tu i tamo, barem indirektno povuče izvesne paralele sa "većom priznatošću" evropskog pandana sa Velsom, Čapekom, Hakslijem i Orvelom kao predstavnicima. Već samim izborom imena kao da se stavlja naglasak na razdvajanje striktno popularnosti od originalnosti, pošto su gotovo sva imena prilično udaljena od konzervativnog pristupa bilo formi ili sadržaju. Pitanja zato nisu bog zna kako zemljotresna (dosta njih mi je bilo na granici banalnosti), ali ih zato ima dosta i pokrivaju velik teren, pa su zato odgovori oličenje iskrenosti i analitičnosti.

G. Benford: For example, artificial intelligence is going to change the bulk of humanity's views of something as basic as what it means to be human. Aristotle's definition of an intelligent person who was useful and capable of significantly participating in society was someone who had the ability to do sums - a capacity you can buy in any market these days for three dollars. The definition of human beings (and therefore the entire program of humanism) is obviously time dependent. There are no eternal verities in such definitions, nor is there such a thing as the human condition.

Pored samih pretresanja žanrovskih oznaka, definicija, vrlina i mana, pretresalo se i sve ostalo – politika, filozofija, društvo pa i sami žanrovski i mejnstrim autori, zajedno sa produkcijom. A kako su tu u pitanju precizno definisane i izuzetno elokventne individue sa različitim bekgraundom, njihove ideološke i političke perspektive nude preko intervjua mozaik ništa manje kompleksan nego što ga nude prozom.

Gene Wolfe: I feel both optimistic and pessimistic about what we've been doing with technology. As you say, it has already been used to produce both wonderful and terrible things. The greatest ecological disaster to yet hit this planet has come from technology-the invention of plastics. (If I could go back into the past and repeal a single discovery it would be the discovery of plastics.) On the other hand, we're getting into space now and doing some amazing things with the life sciences, including cybernetics and robot development. Technology is like a punch or a gun: it's good or bad depending on what you do with it. The world is full of people who assume you can get rid of evil if you can just get rid of the punch or the gun.

[PTY]

Karen Burnham overila Redemption in Indigo:




BRIEF SYNOPSIS: The tale of a woman caught up in djombi business.

MY REVIEW:

PROS: A lovely, funny, different, and human story.
CONS: The prologue chapter probably doesn't set the right tone for the story as a whole.
BOTTOM LINE: A fast and beautiful read.

The most important thing to remember about Redemption in Indigo is that first and foremost, this is a story. It is a story told by a storyteller, who knows how to make an audience laugh or draw in close to hear more. The storyteller has a voice, one of the strongest I've read in recent years. The narrator isn't above some snark at the expense of her characters, but she also obviously sympathizes with them, even the silly ones. Although the cloth of the tale may be short (less than 200 pages), it is beautifully woven with lovely colors and texture.

At its core this is Paama's story. She has been married a good number of years, and finally escapes from her husband's house back to her parent's village. I say 'escapes,' but her husband, Ansige, is no violent tyrant--he's a childish glutton who follows his belly into all sorts of trouble. Paama is an renowned cook, but this is no perfect match. She finally tires of his unrelenting demands and takes a trip home to her family... a rather extended vacation. In the first act of the book, Ansige travels to her village to try to win her back. Hilarity ensues as he gets himself into all kinds of silly trouble, and Paama, saving his face and her own, gets him out of it. Introducing this situation, on page 7, is an excellent example of the strong narrative voice that I love so much, the sense of a tale being told:

    I can hear some of you complaining already. 'A woman who cooks and a man who eats should be a match made in heaven!' Do you really think so? Then you have not grasped that Ansige was not an epicure, but a gourmand. Paama's talents were wasted on him.

After watching her manage her fool of a husband, some of the local djombi (spirits who are not quite gods) bestow on Paama a gift: the Chaos Stick. At first she has no idea what it is, but another djombi eventually shows up to help her learn to use it. This is no Ultimate Staff of Power (TM), and Paama has a very good head on her shoulders. However, with a name like "Chaos Stick," it is no surprise that it is not conducive to her settling back into a quiet life. There is an older, more powerful djombi (one who manifests as a man with pure indigo skin) who believes the Chaos Stick is rightly his. He first tries to wrest it back, but the Stick acknowledges that Paama is its rightful owner. Instead, the djombi of indigo absconds with Paama and takes her on a tour, showing her many wondrous sights and scenes, trying both to awe her with his own power and impress her with that of the Stick. Along the way they learn lessons from each other.

The ending does not follow any of the conventions that you're probably imagining as I describe the plot--and I love the story all the more for it. Paama makes some choices that don't fit in the 'heroic' mold, but fit her just perfectly. This is a fairly quiet story, for all that there is Chaos at its center. Even the Chaos is well-behaved, consisting more of tweaking probabilities and quantum froth than the flashy lightning-and-flame of Wild Magic in Epic Fantasy. Along the way we meet silly people and noble people, but mostly just people trying to do their best--even when they happen to be trickster spirits. There's no Ultimate Good or Ultimate Evil here. Even Paama is no model of noble perfection. Fundamentally this is a human story with a just-slightly-larger-than-human scale. It is both funnier and deeper than I expected when I picked it up (knowing little about it other than the fact that it won this year's Crawford Award), and it completely won me over.

[PTY]

Gregory Benford: Eater
Žderač (Eater) je objavljen sredinom 2000 i Benford je u njemu zaista na vrhuncu baratanja kako temom tako i stilom; na kraju krajeva, fenomen "Prvog kontakta" je jedna od najcentralnijih tema 'tvrdog SFa', a u kombinaciji sa naučnom pretpostavkom o neorganskom vanzemaljskom životu dobija se jedna od upečatljivijh žanrovskih konvencija kojom su oduvek dominirali žanrovski pisci/naučnici poput Klarka, Nivena, Pola, Sagana i samog Benforda. Upravo je koncentracija autora koji svoje SF ideje prezentuju preko čvrste i precizne naučne pozadine i stvorila taj domen preko kojega je ceo žanr ponajviše i stekao identitet i kredibilitet.


Zbivanja u romanu su locirana u odmereno blisku budućnost: 2022 godine otkrivena je crna rupa čije karakteristike značajno odudaraju od klasično poznatih za tu vrstu nebeskih tela; ova crna rupa ispoljila je anomaliju koordinisanog kretanja u svemiru, i to podešavanjem putanje u odnosu na asteroide u svojoj najbližoj okolini. Cilj i svrha tih podešavanja su uskoro postali očigledni - crna rupa se tim asteroidima "hranila", koristeći ih kao izvor goriva za sopstveno kretanje i rast, te otud dobija i ime "Eater" ili, u kontekstu samih zbivanja u romanu, Žderač. Grupa astrofizičara u bazi na Havajima pažljivo prati Žderačevo kretanje i uskoro dolaze do nedvosmislenog zaključka da je u pitanju ne samo nebesko telo koje svrhovito upravlja sopstvenim kretanjem, nego i svesan neorganski entitet čija se inteligencija bazira na zastrašujućem prikupljanju podataka u rasponu od 7 milijardi godina. Informacija koju je entitet za to vreme sakupio sačuvana je u obliku elektormagnetskih polja koje održava sama crna rupa u centru, navodeći tako zemljane da u tome prepoznaju fizički izgled peščanika. Tokom konverzacije - koja usledi na inicijativu samog Žderača i koja se odvija na stotinu zemaljskih jezika kojima je Žderač savršeno ovladao na bazi analize televizijskih emisija - postaje jasno da su pominjana elektromagnetska polja zapravo skladišta podataka o civilizacijama na koje je Žderač naišao, ili, još preciznije, da je to "um" koji sadržava fizičke ostatke svih delimično ili sasvim proždranih i "probavljenih" civilizacija na koje je crna rupa naišla u svom dugom postojanju. Naravno, Žderač ima nameru da taj stotinama puta upražnjen proces nabavljanja znanja primeni i u slučaju sa Zemljom, i mada njegove namere isprva ne uključuju fizičko uništenje same planete, ultimatum koji Žderač postavlja je neprihvatljiv; on zahteva stotinjak hiljada pomno odabranih ljudskih jedinki, ne bi li asimilacijom njihovih fizičkih tela došao do informacije koja ga zanima. Taj ultimatum je i okosnica samog dramskog zapleta u romanu, pored pomalo klasičnog zapleta koji se odvija među samom ekipom astrofizičara koji su prvi otkrili i stupili u kontakt sa Žderačom.

Tema je, naravno, daleko od neraubovane a i sam pristup bi se teško mogao prepoznati kao originalan. Benford nesumnjivo uspeva da oživi svoje likove: Benjamin Knowlton, vođa tima astrofizičara, živi i radi u bazi zajedno sa suprugom, Channing Knowlton, bivšim astronautom, koja u vreme otkrivanja Žderača boluje od raka u poodmakloj fazi, i Kingsley Dart, engleski astronom kojeg oboje poznaju iz ranijih dana, i sa kojim je Channing nekada davno imala i kratku ljubavnu vezu. U pitanju su svakako živopisni i uverljivi likovi (sasvim moguće bar donekle bazirani na Benfordovim kolegama, makar kad je reč o samim odnosima unutar esnafa), no uprkos tome, primetno je podleganje stereotipma koji poprilično dominiraju svim aspektima radnje koji nisu striktno tehničke prirode. Dobro sad, neosporno je da specifičnost takve situacije zahteva i srazmerne specifičnosti u karakterizaciji; da, za očekivati je da će vojne i državne strukture bez mnogo razmišljanja posegnuti za oružanim "rešenjem problema", ali ipak je to stereotip s kojim bi se moralo lakše i uverljivije izaći na kraj, pošto su po tom pitanju danas očekivanja daleko veća no što su ranije bila. Isto tako, fenomen "intelekta bez emocije" danas također zahteva podrobniju analizu od Benfordovog pomalo lakonskog pristupa, oličenog u pretpostavci da je sa vanzemaljskim entitetima potpuna komunikacija nemoguća, baš kao i naše razumevanje bilo kakvih poriva koje bi ne-organska inteligencija mogla da poseduje. U suštini, gotovo svi potezi Benfordovog Žderača nam na kraju budu relativizovani do tačke u kojoj ih prepoznajemo kao razumljive, a to možda i ponajviše ukazuje na Benfordovo skliznuće u klopku stereotipa. Zato se i sam finalni obračun sa Žderačem čini kao ne odviše ubedljivo postizanje pat-pozicije kojom se postiže neka vrst finalnog odlaganja koje niti ohrabruje, niti obavezuje, i pored grandioznosti samih zbivanja. Benford u velikoj meri podilazi želji da se osećamo sigurnima na ovom stepenu tehnološkog razvitka, a to se znatno razlikuje od (možda pomalo i preterano) samokritičnog stava nekih pređašnjih žanrovskih bavljenja sličnim temama.

No dobro, bilo kako bilo, čak i uz priznanje da je ovo roman koji zasigurno ne podiže prečagu overenu od strane superiornijih prethodnika, ipak se mora priznati kako Žderač nagrađuje čitaoca pomalo nostalgičnim oduševljenjem što nam se uopšte i nudi prilika da pročitamo još jedan roman o prvom kontaktu, i to iz pomalo didaktičnog pera dobre, stare garde.

[Meho Krljic]

Mislim da bih ovome mogao da posvetim vreme.

[PTY]

Philip K. Dick & Roger Zelazny: Deus Irae


Najimpresivniji žanrovski romani su upravo oni koji se ne daju sumirati sinopsisom, prosto zato što vrlo malo ovise o kosturu sopstvenog zapleta, pa su otud i imuni na spojlere bilo kakve vrste. Vrednost takvih romana tek donekle leži u temi kojom se bave, ma koliko ista bila privlačna i ma koliko pristup istoj bio originalan; vrednost takvih romana otkriva se daleko više u utisku i reakciji koju proizvode u čitaoca. Deus Irae je upravo takav roman.



Deus Irae je rezultat saradnje dvojice žanrovskih titana koji, bez obzira na sve razlike u pristupu, predstavljaju upravo struju koja prozno kontemplira nad relevantnim uvidima u društvene, političke i duhovne posledice ljudskog bitisanja, to neretko upravo preko blasfemičnog nasrtanja na tabue. Deus Irae je mučno i bolno zasecanje upravo u ono tkivo za koje je čovek oduvek smatrao da sadrži jedine vrline vredne posedovanja - vrline koje ga označavaju kao biće vrednije od ostalih koji tumaraju Zemljom, biće koje je, u lancu celokupnog života na planeti, razgraničeno od sopstvene hrane upravo karakteristikom koja možda i potiče iz samog razuma i inteligencije – duhovne vrline. Bez takvih vrlina, čovek bi bio lišen suštinske razlike kojom sam sebe odvaja od životinja koje tovi u ime sopstvenog blagostanja u ishrani, i od veštačke inteligencije, koju proizvodi u ime sopstvenog blagostanja u luksuzu.

Zaplet je relativno jednostavan, taman u meri u kojoj je neophodan za dalja seciranja judeo-hrišćanskog morala i svetonazora; reč je o postapokaliptičnom svetu neposredno nakon nuklearne katastrofe. Svet kakvog znamo je nestao a na njegovo mesto Deus Irae postavlja ekstrapolaciju na vrlo svedenim posledicama kataklizme, koja je ujedno i žanrovski lako prepoznatljiv pogodbeni svet; preživele ostatke čovečanstva nalazimo rasute u male enklave od kojih svaka tetura na ivici opstanka u svakodnevici uništenih resursa i postapokaliptičnih mutanata. Borba za opstanak je jednako grčevita kako u materijalnom, tako i u duhovnom pogledu; dok materijalno preživljavanje tih enklava još uvek dobrano ovisi o zalihama pre same apokalipse, duhovni opstanak je daleko više uslovljen post-apokaliptičnom realnošću. Tako se razvio i novi religiozni kult, baziran na mesijanskom ustrojstvu i protestanskim ograncima hrišćanstva: ,,SOW" ili ,,Servants of Wrath" ili ,,Sluge Božjeg Gneva", u krajnje slobodnom prevodu. Bez obzira kako to na prvi pogled izgledalo, SOW nije baziran na striktno ,,antihrist" konceptu, iako se definiše mnogim generalno poznatim njegovim kvalifikacijama: ,,Sluge Božjeg Gneva" štuju čoveka imenom Carleton Lufteufel (igra reči na nemačkom: "Luft" – vazduh, "Teufel" – đavo) koji je lično ,,pritisnuo crveno dugme", tj. koji je svojeručno detonirao američki arsenal specifičnih bombi koje za cilj nisu imale uništavanje materijalne mase, nego kontaminaciju atmosfere bioškim agentima za koje su amerikanci smatrali da imaju protiv-dejstvo. (Zapravo su ga i imali, ali to samo za vrlo kratko vreme, dok mutacije unutar samog aktiviranog biološkog oružja nisu stekle premoć i okrenule ga najviše upravo protiv onih koji su ga i aktivirali.) Sluge Božjeg Gneva su zato u Lufteufelu prepoznale ne toliko antihrista, koliko upravo starozavetnog boga gneva i osvete, boga o kom Ezekijel govori kada citira": ,,Silno ću im se osvetiti i gnevno ih kazniti. I tada će znati da sam ja Jehova, kad im se osvetim". U kontekstu takvog pristupa hrišćanskoj doktrini božje svemoći, Sluge Božjeg Gneva prepoznaju apokalipsu ne kao rezultat borbe između boga i đavola, nego kao rezultat borbe između milosrdnog i slabog Boga na jednoj strani, i gnevnog i moćnog Boga na drugoj. Više je nego očigledno ko je tu zapravo odneo prevagu, pa se zato i Lufteufel slavi kao inkarnacija potonjeg boga, njegov instrument na zemlji - Deus Irae lično. U tu svrhu, novostvorena Crkva šalje svog slikara, Tibora – postapokaliptičnog mutanta rođenog bez nogu i ruku, opremeljenog kiborškim prosteticima i malim zaprežnim kolima koje vuče krava – na hodočašće, da lično pronađe i upozna Lufteufela, ne bi li tako bio u stanju da ga portretom predstavi na muralu nove crkve kao ikonu novog boga. Sinopsis romana bi se mogao svesti upravo na taj konkretno zaplet: na Tibora i njegovu potragu za čovekom koji je pritisnuo famozno crveno dugme apokalipse, i na dogodovštine koje su se zbile na tom hodočašću, kako samom Tiboru tako i Piteru Sandsu, katoliku koji se pridružio Tiboru iz krajnje ambivalentnih razloga, i samom Lufteufelu, koji je, baš kao i ostala dvojica (a i svi ostali likovi u romanu) i sam pokušao da pronađe granice sopstvene i tuđe čovečnosti. Gledano kroz prizme institucija i sistema ljudskog bitisanja, svi oni ujedno i uspevaju i propadaju u tom podvigu, to kako zbog sopstvenih slabosti, tako i zbog tuđeg uticaja, a to, u krajnjoj liniji, i sumarizuje svu grčevitost oko egzistencijalnih pitanja kojima se roman bavi, a to se, pak, ponajviše nudi u samim dijalozima i odnosima, u direktnoj razmeni između likova koji neguju nepomirljivo različite svetonazore i koji čvrsto veruju da su u posedu Istine.



Bez obzira na saradnju sa stilski i idejno prepoznatljivim autorom kao što je Zelazni, roman je tipično Dikovski u svim aspektima. Dikove intimne opsesije nad razgraničenjima prirodnih izvora paranoidnih iskustava od veštačkih (baš kao i nad razgraničenjima religioznih doživljaja od šizofreničnih halucinacija) rezultuju lako prepoznatljivom, unikatnom smesom misticizma, teologije, tehnologije, složenih (i neretko blasfemičnih) religijskih metafora i filozofskih referenci, isporučenih u plimnom talasu ingenioznih pseudo-naučnih nedoslednosti - smesom koja pečatira većinu Dikove proze. Sam vremenski raspon zbivanja u romanu je krajnje proizvoljan; jedine pouzdane hronološke naznake u romanu lociraju apokalipsu u rane osamdesete, da bi nakon toga većina referenci gradila uglavnom konfuznu hronološku liniju u kojoj, s jedne strane, imamo živog Lefteufela lično, a s druge strane imamo obilje genetskih mutacija koje naprosto podrazumevaju višegeneracijska razvijanja. Naravno, u Dikovim fantazmagorijama upravo nedoslednosti imaju svrhu, pa se tako svaki nemogući koncept uspešno nadograđuje na impresivnu tvorevinu lucidnog seciranja ljudskog poriva i naravi. Svojevremeno je Klark u Rajskim Vodoskocima izjavio da je religija nus-produkt siromaštva i gladi; Deus Irae secira upravo tu dimenziju odnosa religije i ljudskosti, i to ne u potrazi za konkretnim odgovorima koliko u potrazi za pitanjima koja teraju pojedinca na preispitivanje koncepta kako dobra tako i zla, kako mane tako i vrline kojom čovek stremi da dosegne ono za šta smatra da će ga učiniti celovitijim. I mada se roman uvek iznova vraća na prirodnu zakonitost da upravo iz zla proizilazi dobro, pri svakom se povratku nesmiljeno dovodi u pitanje suštinsko značenje obaju pojmova, i to uglavnom najjednostavnim menjanjem perspektive; može li Istina preživeti spoznaju da je bazirana na laži? I da li je to na kraju krajeva uopšte i važno, ako sama laž ispuni svrhu za koju iskreno smatramo da samo istina može da ima? I dok praćenjem formiranja SOW organizovane religije roman slobodno ukazuje na paralele sa začecima danas prepoznatljive hrišćanske institucije, u tom procesu ujedno i otkriva da je maltene nemoguće izbeći baziranja religioznih Istina upravo na laži i neznanju, ali da to ipak ne podrazumeva da samim time postaju i nepotrebne. Preko svakog lika ponaosob, Deus Irae stavlja naglasak na individualno traženje i nalaženje takve Istine.

Zbog konteksta protestantske jeresi, naglasak je stavljen na nemačku liturgiju, filozofiju i poeziju (to je Zelaznijev doprinos; materijal je maestralno izabran i uklopljene reference nude dodatnu dimenziju i podtekst, a to omogućava ovom kratkom romanu da ostane potpuno neopterećen didaktičkim pritiscima), što bi, u određenoj meri, moglo da oteža čitanje, no srećom su danas bar prevodi lako pristupačni.

[PTY]

Naučna fantastika je žanr koji je sebi odavno pribavio svrhovite alate i izborio pravo i kredibilitet da se osvrne i analizira sve tabue i toteme čovekovog društva i svesti. U toj lepezi žanrovskih pristupa, jedan od važnijih (to bar meni, naravno) je razmatranje tehnologija koje nam donose jedan vrlo specifičan vid virtuelne stvarnosti: reč je sofisticiranom prepoznavanju, analizi i reprezentaciji ljudskog nervnog sistema, a onda i transferu tog sadržaja u kompjuterski čip. Naravno, odrastanje nam svima neminovno utiče na apetite i svetonazore - makar utoliko što se sve više možemo pouzdati u diskriminatorne filtere koje vremenom stičemo i održavamo – pa se tako javljaju i prohtevi koji uveliko prevazilaze skromna dostignuća žanrovskih hajtek trešina i palpičnih simplifikacija tehnoloških (sve)mogućnosti. Kako postajemo sve zahtevniji, kako se sve srčanije upuštamo u avanturu odbijanja od sise ustaljenih palpičnih navika, tako i, lagano ali sigurno, sve dublje uranjajmo u hladne vode moralnih i etičkih preispitavanja ustrojstva sveta u kom obitavamo. U tom limbu – u tom čistilištvu u kom za većinu nas tehnološki razvitak dopleruje uglavnom crvenilom – Greg Egan vam je perfektan sadrug; ne prezire vas što mu niste dorasli, ne prekoreva vas što niste odveć razmišljali o stvarima o kojima je itekako trebalo razmišljati, ne vuče vas niti vas gura, ali vas ipak nesmiljeno odvodi tamo gde treba, to upravo onom brzinom kojom ste sposobni da koračate.





Zendegi.

Zendegi je sve ono što volim u SFu.

Kao prvo, Zendegi je roman koji vam nudi ono što zasigurno ne poznajete: nudi vam Iran. Ne, ne, ne nudi vam ONAJ Iran na kog ste se već itekako navikli, ONAJ Iran kog su zapadnjački mediji do te mere demonizirali da svi danas veruju kako tamo žive samo zatucani islamski radikali i njihove obespravljene supruge u burkama; ne, Egan vam nudi Iran onako kako bi vam ga ponudio i rođeni Iračanin – nudi stvarne ljude u Iranu, ljude iskrene i razumne, ljude sa svojim vrlinama i manama, sa poštenim željama i nadama za svoju i tuđu bolju budućnost, ljude iskrene i strastvene i ponosne i moralne i očajne i nemoćne i revoltirane i bez zadrške rešene da svojoj deci obezbede bolji svet od onoga u kom sami žive. Eganov Iran me se dojmio kao najiskrenija moguća slika kakvu svi progresivni ljudi neguju o sopstvenoj zemlji, bez obzira na smradna činjenična stanja i nesrećna lična iskustva, i zato je Egan ona retka zverka SF pisca za kojeg se lako može videti da poštuje ono o čemu piše i da zato piše uglavnom o onome što voli i poznaje i što mu je blisko kao čoveku. I to osećanje autorove naklonosti, iskrenosti i razumevanja traje koliko i roman, bez obzira na svu turbulentnost i tragičnost zbivanja u njemu, jer ovo je roman u kom je svaki greh pripisan samo počiniocu, čak i kada je u pitanju individua (ili više njih) koja u očima celog sveta reprezentuje celokupnu zemlju i celokupan narod. Dobronamerno i iskreno, Egan ceo svoj roman podređuje naporima da se svaki pojedinac vidi, prikaže i prihvati van stereotipnih tradicionalnih zaleđina, da bude zaseban i odgovoran i jednako opterećen sopstvenim vrlinama i manama, koje se niti prelivaju u, niti opravdavaju kroz religijsku ili ideološku pripadnost; kod Egana su svi ljudi unikatni i jednako vredni, jednako voljeni i prihvaćeni i opravdani na temelju sopstvene ljudskosti.





Zendegi se otvara futurističkom pretpostavkom svrgavanja današnjeg ajatolah-režima u 2012; scene narodnog svrgavanja vlasti uvelike su preuzete iz stvarne iranske revolucije pri svrgavanju šaha Pahlavija, stoga je revolucija u romanu beskrvna i moćna i nudi iskren uvid u prošla i sadašnja stradanja naroda koji je u svetu bio predstavljan isključivo najmanjim zajedničkim nazivnikom. Jedna od dvaju narativnih linija prati australijskog novinara (Martin Seymour) koji u Teheranu izbliza ne samo prati revoluciju, nego donekle u njoj i učestvuje, a kroz njegovu vizuru i uz pomoć njegovih lokalnih saradnika, roman nudi ne samo politički, nego i kulturni, društveni i tradicionalni profil Irana na koji Martin reaguje do te mere da zemlju i njene ljude prihvata kao sopstvene, te posle revolucije ostaje da živi u Iranu, oženjen mladom Iračankom (aktiviskinjom Mahnoosh). Druga narativna linija prati Iračanku Nasim Golestani, koja je sa majkom emigrirala iz Irana u Ameriku nakon ubistva oca i tamo radila na projektu kompjuterske simulacije nervnog sistema, analizirajući i mapirajući mozgove mrtvih zeba. (Već tu se potencira unikatnost i individualnost svake jedinke na kojoj se istraživanje bazira; svaka pojedina zeba ima različitu pesmu.) Narativne linije se prepliću tek 15 godina nakon revolucije kojom se otvara roman: Nasim se vraća u Iran i radi na projektu Zendegi, virtuelnoj simulaciji sveta iračkih bajki i mitova, dok je Martin tada već udovac, sa sinom i neizlečivom bolešću zbog koje se obraća Nasim sa molbom da "kopira" njegovu svest u Zendegi, ne bi li tako bio prisutan u životu svog sina makar kao virtuelni sadrug u popularnoj igri.





Eganov pristup transhumanističkoj platformi je striktno naučan, baš kao što je i njegov pristup društvenom i kulturnom profilisanju Irana striktno ekstrapolacijski. Kod Egana nema divljih pretpostavki niti fantazmagoričnog futurizma koji mnoge od nas danas više zasmejava nego impresionira; tema je više nego ozbiljna i Egan joj tako i prilazi. Koncepti "boljitka u savezništvu čoveka i mašine" su razmotreni iz različitih uglova i stav romana je vrlo umeren i odmeren, sa žanrovskog stanovišta. Koncept "učitavanja" ljudske svesti u kompjuterske čipove je, van književnog domena, odavno postao opsesija mnogih koji sebi mogu da priušte ostvarivanje svakog prohteva, i roman se ne ustručava da ozbiljno razmatra i taj konkretno pristup besmrtnosti. Ali težište romana je nedvosmisleno i mada se ne nudi nikakvo samozavaravanje po pitanju moralnih izbora (SF je odavno već ustanovio da će čovek uraditi sve što mu tehnologija dopusti, makar samo zato da pokaže kako to može) ostavlja se dovoljno prostora za takva razmišljanja, čak i van konkretne radnje u samom romanu. "Zendegi" je farsi reč za "život", dok je pun naziv VR igrice (hm, žao mi je što nemamo bolji izraz, ali upravo je "kompjuterska igrica" u pitanju, ili bar njena modernija RPG verzija, u kojoj ravnopravno učestvuju i ljudi i virtuelne simulacije, u ambijentu kreiranom da vaskrsne apsolutno sve, od mitova i legendi pa do fudbalskih utakmica, to sa virtuelnom simulacijom stvarnih fudbalskih zvezda, što će reći – sa njihovom svesti učitanom u program same igre) Zendegi-ye Behtar, ili doslovno – "bolji život". I mada sam taj naslov implicira određeni stav, činjenica je da se roman zapravo bavi postavljanjem upravo onih pitanja koje bi i sami postavljali, samo da nam se pruži rečena mogućnost: da li je? i zašto? Sad već nema sumnje da se tim pravcem krećemo i da je takvo unapređenje vrste samo pitanje vremena i načina. Kao i sa svim kontroverznim idejama, ni ova nema jedinstvenu podršku ali ima nesumnjivo dovoljno privlačnosti; nije lako reći "ne" u izboru koji vam nudi besmrtnost, pa makar ona bila i virtuelna. U suočavanju sa takvim izborima i takvim mogućnostima, Eganova proza je zadivljujuće precizna i beskompromisna u svom odolevanju da iskrenost makar i najmanje dileme maskira bilo kakvom trgovinom osećanjima. Neprijatnosti koje tako beskompromisan stav donosi svom vlasniku, Egan nudi direktno i bez umivanja, a zauzvrat od čitaoca dobija isto tako iskren i potpun odgovor – da, ovaj roman je pravo ono zbog čega volim SF.


(Za Miću. )

[Mica Milovanovic]

Da. To bi me moglo zanimati. Ovo "učitavanje" čoveka posle smrti je postalo popularno u SF-u negde sredinom osamdesetih, ako se dobro sećam.
Baš me zanima šta bi Egan mogao da ponudi po tom pitanju. On mi nije delovao tako "radikalno" kao Stross i kompanija.

[Lord Kufer]

Legendarna knjiga, ali ovde skoro potpuno nepoznata...???




http://en.wikipedia.org/wiki/The_M%C3%BCller-Fokker_Effect

The Müller-Fokker Effect is a satirical science fiction novel written by John Sladek in 1970. It has long been out of print in the United States, having come out in a Pocket Books edition in 1973. A reprint was done in 1990 by Carroll & Graf. The title is a pun with the insult motherfucker, and the book itself is suffused with wordplay of all stripes.

he time is "somewhere in the near future" from the 1970s, and Bob Shairp is a government worker for a project in which a human being's individual qualities can be stored as computer data — on Müller-Fokker tapes.

These reel-to-reel tapes, flesh pink in color, can store an entire person's identity in four tapes. The people recorded on the tapes can be reconstructed by encoding the tapes' data into a virus and infecting someone with that virus (see mind uploading). Of course, that person would have to be backed up too, and a game of musical chairs is set in motion.

[Mica Milovanovic]

Pa, dobro, nije baš toliko nepoznata. Imalo je toga da se kupi u Beogradu.
Tripp je to čitao. Ja sve mislim da sam je čitao u nekom crnom izdanju, ali možda sam prolupao.

[Lord Kufer]

Mogla je da se kupi tokom sedamdesetih i mislim da je bilo još jedno izdanje. Nisam čuo da je ovde bilo ko pominje.

[Tripp]

Zaista dobar roman, jedan od onih za koje cujete da su rodonacelnici tzv. kiberpanka [da su mi placali po $ za svaki put kada sam procitao da je neki roman iz 50-ih, 60-ih a narocito 70-ih bio rodonacelnik kiberpanka... danas bih sigurno imao novaca da kupim onaj nash komplet Cehova od 12 tomova]

mislim da ga je i iain m. banks ubacio medju svojih omiljenih 10 sf naslova. Moje izdanje je iz 1990-ih, Carroll & Graf.

Sladek je svukuda zaboravljen pisac, iako je bio medju prvima u New Wave-u, krajem 1960-ih, zajedno sa Murkokom, Dishom, Spinradom, Balardom... Njegovo oruzje je vise-manje bio humor (najveca prednost ovoga zanra, na kraju krajeva), ali u smislu da covjek ne pise namjerne parodije (osim s vremena na vrijeme u pricama), poput Harija Harisona ili Daglasa Adamsa, vec vise dikovsko-pol/kornblutovske parabole koje ozbiljno tretiraju svoju uvrnutu temu, znaci nesto sto je, prema mome misljenju vec u startu promaklo pravim rodonacelnicima kiberpanka.

Vjerovatno su i njegovi ostali romani vrijedni paznje, medjutim ja sam imao prilike da procitam samo TIK-TOK [jos jedan njegov must-read, o sadistickom robotu, eto koliko da se stavi tacka na Asimova], njegov best-of i dva RODERICK romana [prilicno dobre socijalne satire].

To je bio jedan od onih Amerikanaca sto su uoci New Wave-a zivjeli u Londonu, jer je to tada bilo uber-kul. Sa Dischom je potpisao par osrednjih naslova, a kuriozitet je da je Sladek bio doveden da ubaci nekoliko pasusa i poveze rupe u onom PKD-ovom cudnom zbrda-zdola narko navrat-nanos romanu UNTELEPORTED MAN, odn. LIES, INC.

Rado bih nabavio THE STEAM-DRIVEN BOY i THE REPRODUCTIVE SYSTEM istoga pisca.

[scallop]

Ja ću samo o ovoj rečenici:

Sad već nema sumnje da se tim pravcem krećemo i da je takvo unapređenje vrste samo pitanje vremena i načina.

Svima koji bi se navukli, poručujem da traje samo dok se ne ugasi svetlo. Ili potroši baterija.

[PTY]

Baš me zanima šta bi Egan mogao da ponudi po tom pitanju. On mi nije delovao tako "radikalno" kao Stross i kompanija.

Egan je u Zendegiju vrlo, vrlo, vrlo umeren i oprezan u ekstrapolaciji, iako se dotiče i singulariteta i post/transhumanizma i bukvalno celog paketa koji ide uz "učitavanje" i uz sam medijum. Recimo, ja sam totalni laik po pitanju MMORPG, mene tu fasciniraju i najprostije stvari, tako da je meni tu moglo stvarno svašta da se proda, jer ipak se radi o 2028, a to mi se, kao laiku, čini kao sasvim dovoljno vremena da se dobrano poradi na polju koje ima tako velik obrt para i interesovanja, jer ja sam jedna od onih koje iskreno šokira fakt da WoW ima 12 miliona pretplatnika. S druge strane, baš zato mi i jeste tako impresivan, zato što je odmeren; ceo koncept mi ovako izgleda daleko ubedljivije i stvarnije, nego da se bazirao na makar i malo "divljijim" pretpostavkama.  Zato sam i izabrala Diasporu za sledeći roman, sad me totalno zanima kako će Egan da se razmaše sa ovakvom radnjom smeštenom u trideseti vek.

Nego, uzgred, kad se pominju Dikove kolaboracije; Dik je za Deus Irae otkrio da mu treba pomoć za deonice o katoličanstvu i protestanizmu, pa je na kraju taj rukopis zaobilaznicom završio kod Zelaznija i njegova mačka se kritičarski ispišala po papirima. Zelazni je zato izdavaču poslao fotokopije tih urnisanih strana ali Dabldej je ugovorno insistirao da vidi originale, ili da se vrati predujam dat Diku skoro deset godina ranije, pa im je tako siroti Zelazni morao da pošalje upišan rukopis... nasmejalo me to kad sam saznala, jer me stvarno kopkalo zašto bi jedan tako genijalan roman kao Deus Irae prošao onako ugaljivo nezapaženo.  

[PTY]

Elem, samo par uzgrednih beleški za Pandemonium, tek da se nađe... 

Što se žanra tiče, Pandemonium decidirano nije SF – demonic possession tema je po difoltu u domenu natprirodnog, bez obzira da li je tu u pitanju judeohrišćanski demon ili avatar popkulturnog Zeitgeista. E sad, problem je (čuj, problem  ) što je Pandemonijum stvoren striktno SF alatom – baš kao i Zoo City, recimo, sa svojim otkačenim naučnim pristupom – i što se referiše striktno na SF žanr (pri tom ne mislim samo na Dik-reference, nego i na same avatare iz palp faze SFa), i tako talks the talk and walks the walk kao SF roman, pa se tako može i prihvatiti. A ako se ispostavi da je Pandemonium deo serijala – a što da ne, to je genijalan prvenac sa očigledno namerno otvorenim završetkom, baš kao i Mehanička devojka – ima sasvim dovoljno prostora da celokupan serijal završi u SFu, pošto Pandemonuim ne nudi ama baš ništa što bi mu tu mogućnost uskratilo, dok s druge strane nudi tonu materijala da je itekako obezbedi. Tako da... divota jedna.

Što se stila i pristupa i obrade tiče, i to je uzeto iz SF arsenala, tako da nema ni najmanje šanse, ama ni mrvička, da Pandemonium iko ikada ošacne kao horor roman, baš kao što je to slučaj sa Zoo City. A to je stvarno impresivno za prvenac, nema tu zbora, tako da Daryl Gregory jeste velika nada Sfa.

[Gaff]

... nema tu zbora, tako da Daryl Gregory jeste velika nada Sfa.

Ne čudi, stoga, što se našao i u nekim Year's Best SF/F antologijama.

[PTY]

Elem, ovo naizgled možda i nema direktne veze sa žanrom ali ima (itekako) sa knjigama.


New York Public Library Buys Timothy Leary's Papers


Thousands of letters and papers from Ginsberg, Aldous Huxley, William Burroughs, Jack Kerouac, Ken Kesey, Charles Mingus, Maynard Ferguson, Arthur Koestler, G. Gordon Liddy and even Cary Grant — an enthusiastic LSD user — are in the boxes.

"How about contributing to my next prose masterpiece by sending me (as you sent Burroughs) a bottle of SM pills," Kerouac wrote Leary, referring to psilocybin. "Allen said I could knock off a daily chapter with 2 SMs and be done with a whole novel in a month." 


A nešto malo toga se prelilo i na Novi Talas...   

[PTY]

Lari Niven je jedan od retkih žanrovaca kojima nikada nije trebalo da pisanjem zarađuje hleb nasušni; Lari Niven je rođen kao novčano dobro obezbeđen pra-pra unuk američkog naftnog magnata i oduvek je bio u stanju da sebi priušti luksuz pisanja u skladu sa sopstvenim afinitetima. Dok je većina veterana naučne fantastike grcala pod striktnim zahtevima ondašnjeg palpičnog tržišta tek da honorarima plate kiriju, Niven je pisao žanrovsku prozu kakvu je verovatno i sam voleo da čita. U svojoj srži, Nivenova proza je uglavnom iskrena i entuzijastična naučna fantastika, bez ikakvih mejnstrim pretenzija i bez praznjikavog filozofiranja, folirancije, razmetljivosti i nadobudne stilske kitnjastosti, pa zato nudi naučnu fantastiku u najiskrenijoj varijanti - kao žanr koji se ne stidi sebe i svojih nasušnih začudnosti, sa svim svojim palpičnim repertoarom veličanstvenih svetova, opčaravajućih vanzmaljaca i moćnih, od-svetlosti-bržih svemirskih brodova.    

Ali naravno, pare nisu jedino iskušenje koje edituje vaskoliku prozu, tu vam je i slava, pa ko i umakne Scili, neretko posrne baš kod te Haribde. Tako se i Niven obreo u silnim kolaboracijama preko kojih je, valjda, posezao za većom popularnošću i priznatošću, to bar većom od one koju je sam sebi stekao unutar granica žanrovskog geta. Usledile su tako kolaboracije sa autorima različitih senzibiliteta i domašaja (Barns, Parnel, Kuperova i Lerner), koje su isporučile relativno zapažene i kritički dobro primljene naslove od kojih su neki bili franšize originalnih Nivenovih ideja i romana, dok su neki - poput Luciferovog Čekića, u saradnji sa Parnelom - bili neka vrst brižljivo odgajenog hibrida naučne fantastike i mejnstrima: mešavina lako prihvatljiva i još lakše probavljiva za obe ciljne grupe, kako žanrovsku, tako i mejnstrim. Iskreno, nisam ništa od svega toga čitala - jer toga ima mnogo, ali zaista mnogo - ali jesam pročitala Luciferov Čekić, pa makar po tome mogu proceniti da takve kolaboracije ipak nude vrlo prijemčivu ideju koja relativno lako doseže mejnstrim čitalaštvo, bez da ga isuviše primorava da zagazi makar i u mutiljavi žanrovski plićak. Jer, eto, komete postoje, zar ne? I te komete ponekad padaju i na zemlju, zar ne? Da sad i ne zalazimo u teze po pitanjima tipa šta je to istrebilo dinosaure ili šta je to eksplodiralo 1908 u Sibiru - dovoljno je reći kako skoro svi mi znamo za obilje kratera koji su posledica upravo takvih prirodnih kataklizmi, a to nam je, opet, neretko i dovoljno da rečeni fenomen izvadimo iz čeljusti žanra čije opsesije uključuju male zelene vanzemaljce i vratimo u domen realistične nam (da sad ne kažem i normalne) svakodnevice, pa time i samog mejnstrima.





Luciferov Čekić je upravo takav hibrid, koji jednu striktno žanrovsku postapokaliptičnu ideju odnosi u mejnstrim i time je čini... pa, svima lakše prihvatljivom, a time valjda i malko respektabilnijom. Velika je pažnja posvećena upravo naučnoj uverljivosti svih zbivanja u vezi sa padom komete, to od samog udara i njegove trenutačne posledice u vidu plimnog talasa, pa sve do detaljisanja u vidu gradacije meteoroloških prilika i neprilika u mesecima koji slede. Ta informacijska infrastruktura je dovoljno precizna i ubedljiva da se roman na momente doima kao priručnik tipa "šta i kako raditi u slučaju pada komete", ali eto, za divno čudo, uspešno postavljena struktura romana s lakoćom apsorbira svu tu informaciju, te je nudi kao vrlo prirodan okvir uzgrednih zbivanja, dok u samom centru romana ipak ostaju likovi, i to ne tek bilo kakvi likovi, već neki vrlo stvarni i realistični i iskreni ljudi, koji su na jedvite jade preživeli smak sveta, tek da bi kasnije suočili istinske patnje kakve već donosi postapokaliptični svet.

Luciferov Čekić je ime same komete koja je glavni pokretač zbivanja, a to ime je bazirano na igri reči sa prezimenom jednog od otkrivača komete, astrologa-amatera Tima Hamnera. Krstitelj komete je bio te-ve propovednik Armitaž, koji je započeo svoju proročanski intoniranu apokaliptičnu medijsku kampanju još u vreme kad je većina relevantnih proučavalaca smatrala da će kometa bezbedno zaobići Zemlju, dok su mediji, vazda željni senzacije i kataklizme koja će im prodati novine, vešto aranžirali njegovo besmisleno trabunjanje u bobmastične naslove. I, ne lezi vraže, igra slučaja je prevagnula tas i kometa je stvarno udarila u Zemlju. I upravo u tome leži velik deo uverljivosti samog romana, u celom tom preemptivnom hajpu i medijski uhranjenoj privlačnosti raznih mentalno nestabilnih proroka apokalipse, koji ne samo da iskreno veruju, nego se i sopstenim bogovima svesrdno mole, da se planeta na kojoj žive temeljito i u celosti uništi. Roman maltene da vredi čitati samo zbog tih ljupko predočenih arhetipa čovekove nesposobnosti da sopstvene religije shvati i prihvati u svrhu u koju su one namenjene, pa se zato i postapokaliptična preživljavanja kako Hamnera tako i Armitaža,  zajedno sa velikim brojem sporednih individua koje, svaka na svoj način, uglavnom predstavljaju preko dva markatno i jasno prepoznatljiva obrasca; prvi, uslovno rečeno Hamnerov, koji želi ne samo da preživi, nego i da vrati civilizaciju na njen predapokaliptični nivo, i drugi, uslovno rečeno Armitažev, koji iskreno želi da istu civilizaciju u potpunosti ukloni, bez nekog jasnog koncepta kojim bi je zamenio. I upravo se na tom intelektualnom i emotivnom raskoraku dvaju svetonazora gradi okosnica drame samog romana: na jednoj strani, roman nam nudi grupu ljudi koji, uz pretnje oružjem i ubistvom, odbijaju sve slučajne namernike, prosto zato što nemaju dovoljno hrane ni za sebe i sopstvenu decu a kamoli za bezbrojne izgladnele pridošlice na samrti, dok na drugoj strani nudi religiozno ostrašćene kanibale, koji preko tih istih bogohulnih zalogaja recituju šta je to Bog imao na umu kada je kometu usmerio na Zemlju.

Luciferov Čekić je, stoga, klasična postapokaliptična vizija stvarnosti u kojoj čovekova civilizacija - kako materijalna tako i ona duhovna - počiva na staklenim nogama, baš kao što i sam čovek udobno počiva na luksuzu koji je svega jednu mesečnu platu udaljen od kompletne propasti, a sve što čovek poseduje - pa bilo to duhovno ili materijalno dobro, svejedno - vredi samo onoliko koliko to jedan proizvoljni trenutak u vremenu odluči.

[PTY]

Daryl Gregory - The Devil's Alphabet
                                             
Daryl Gregory je sa svojim prvencem želeo da se dokaže, i u tome je uspeo, pošto je Pandemonium odličan, ali zaista odličan prvenac. Sa svojim drugim romanom, The Devil's Alphabet, Daryl Gregory je želeo da se pokaže, i - kako to već biva sa neprikosnovenim talentom - uspeo je i u tome. The Devil's Alphabet je omaž žanru naučne fantastike kakav se samo poželeti može. Skoro da nema tabua i totema kojim se žanr ikada bavio a da u ovom romanu nije barem okrznut, i to upravo kroz prepoznatljive fascinacije koje je SF (od)negovao u osamdesetima: ima tu radikalnih postavki o seksualnosti, to u maniru Sterdžena, Ras i Farmera; o ksenofobiji u maniru Bera i Karda; o psihodeliji i o meidkamentima uslovljenoj percepciji u maniru Dika, Diša i Barouza; o multiverzumima i biološkoj apokalipsi u maniru vrhunskih pisaca hardSF garde; o ideološkoj ostrašćenosti u maniru Spinrada i Orvela; o vrednosti fome u međuljudskim odnosima, to striktno u maniru Vonegata; o biološkim imperativima u maniru Ursule Legvin, J. T. Jr. i Oktavije Batler; o religioznim identitetima u maniru Zelaznija, i, last but not least - o palpičnom formatu iskrene kontemplacije, to u maniru suludo hrabre i radikalno imaginativne narko-pene na samom vrhu Novog Talasa, sa sve biblijskim refererencama pride. I kako onda da čovek ostane nedodirnut svim tim svetlosnim spiralama i koncentričnim krugovima koji se... šire.   







Dakle, The Devil's Alphabet, ukratko: nakon deceniju i po odsustva, Pakston se vraća u svoj rodni grad, to krajnje nevoljno, protiv svoje volje i instinkta, nekako više emotivno prisiljen da prisusustvuje sahrani žene sa kojom je odrastao, u koju je kao tinejdžer bio iskreno zaljubljen, i sa kojom je imao prvo erotsko i emotivno iskustvo u ménage à trois erotskom ispipavanju sveta odraslih. I eto, već u samom tom kontekstu ima dovoljno retrospektivnog materijala za dramski zaplet bilo kakvog romana, ali ovaj roman zaista ide u širinu, pa tako saznajemo da je razlog Pakstonovog napuštanja rodnog mesta počiva ne u tim njegoim bi/homoseksualnim eskapadama, nego u činjenici da je njegovo mesto rođenja - Svičkrik, Tenesi - u to doba preplavila neobjašnjiva virulentna pošast, eufemistično nazvana "Promena". Promena je desetkovala stanovništvo tog malog mesta, a preživele pojedince je geneski preoblikovala u tri jasno prepoznatljive, neljudske varijante. Modifikovani ljudi te prve varijante "Promene" su nazvani Argosi, i taj udarni talas biološke mutacije odlikovao se regeneracijom hormona rasta, pa su tako ti prvi zaraženi primerci bukvalno nastavili da rastu, sve dok njihove najstarije individue (da se razumemo, ovde se indirektno govori o maksimalno 15 godina nakon Promene) nisu dosegle visinu od 5 i kusur metara. Ubrzo nakon tog prvog virulentnog udara, pojavio se i drugi talas modifikacije, nazvan Beta: ta genetska modifikacija je proizvela radikalnu feminizaciju kod svih inficiranih, pa su tako svi muškarci zaraženi beta-varijantom Promene istrpeli radikalno gubljenje testosterona, dok su žene u beta varijanti dobile sposobnost partenogeneze. (Lilit bi stvarno uživala u Betama, a i u celom SF aspektu ovog romana, u intronima, bakterijskim plazmidima, aseksualnoj reprodukciji, mejozi, gametogenezi i kvantnoj teoriji o virusu koji "skače" iz jednog univerzuma u drugi... divota jedna, stvarno). Poslednji talas promene proizveo je Čarlije, groteskno izmenjene u ekstremnu gojaznost, i oni su na neki način vrhunac kontroverze u romanu; stariji Čarli muškarci, oni koje je Promena zahvatila kao odrasle osobe, luče neku vrst... pa, eto, vodenastog telesnog sastojka, "vintage", koji im izbija kroz kožu i skuplja se u plikovima, i koji na mlađe pripadnike Čarli klana deluje kao izuzetno jak narkotik i afrodizijak ujedno. (da, da, morbidno i groteskno, ali ipak, to samo kad se ovako izdvaja, dok je u romanu daleko lakše prihvatljivo.) Pakstonov otac je upravo jedan od tih muškaraca koji su u... "fazi berbe", što bi se reklo, a sama izlučevina deluje na Pakstona do te mere da postaje ovisnik u roku od jednog probanja iscedka. Ali, u istinskom obilju svih tih smelih koncepata provlači se i prava drama, to u vidu sukoba radikalno izmenjenih svetonazora koji dovode u konflikt Pakstona - inače jednog od retkih ljudi koji su neizmenjeni preživeli Promenu - i ostatka ljudi koje poznaje i voli od rođenja. Vrhunac zapleta u romanu javlja se kada se Promena javi na drugom kraju planete, u ovećem gradu Ekvadora, i kad se najzad dotakne mogućnost da će "normalni" ljudi reagovati genocidom u cilju očuvanja sopstvene vrste.

Eto, to je taj orkan. Priznajem postojanje nekoliko momenata u kojima je bilo poprilično teško rvati tu lavinu smelosti, pogotovo što je isporučena u formatu koji ređe nalazim u savremenoj SF prozi. Žanrovska ambicioznost ove vrste postavlja pred čitaoca velike zahteve po pitanju suspenzije neverice, pogotovo kad se prepozna da se roman očigledno ozbiljno bavi svakom pojedinom kontroverzom koju tako izdašno nudi; ovom romanu zaista ne manjka ozbiljnosti, pošto se pristup svakom od tabua jasno definiše zapletom, ili, bolje rečeno, zaplet stvarno jeste posledica tog vrlo ozbiljnog pristupa tabuima. Kroz aseksualno razmnožavanje među Betama, roman direktno otvara tabue kontrole nad materinstvom i očuvanjem vrste, i to iz aspekta koji dovodi u pitanje možda najvredniju slobodu moderne žene - slobodu da sama donosi odluke koje se tiču njenog tela i života. Roman nudi koncept žene silovane od strane sopstvenog tela, a odmah zatim i evolucije: naime, Beta žene zatrude spontano, bez seksualnog čina, i bez kontrole nad reproduktivnim aktivnostima sopstvenog tela, što ih dovodi u situaciju da rađaju dvoje dece u periodu od tri godine, od ranog puberteta pa do smrti. Zbog skoro permanentnog stanja trudnoće i dojenja, Beta žene su preplavljene prirodnim narkoticima kojima evolucija prisiljava ženu da se stara o budućoj generaciji - serotonin, oksitocin, dopamin - stvarajući tako prirodnu narko-ovisnost kod žene, to u cilju očuvanja i prosperiteta vrste. (Čak ni Rusova u Ženskom Čoveku nije bila toliko radikalna da ženu ponudi kroz striktno biološki imperativ, i da prizna kako ženina "slobodna volja" i nije baš toliko slobodna, dok god njome upravljaju prirodni narkotici.) Zaplet romana se tako delimično bazira i na nekoj vrsti prisilne emancipacije žena, kroz uslovno rečeno funkciju "skidanja sa droge materinstva", a to baca zanimljivo svetlo na biološku uslovljenost i svetonazor koji ta uslovljenost proizvodi. U drugom pristupu tabuu, Čarli muškarci i žene su također hemijski uslovljeni na izvesne obrasce ponašanja, i preko toga se dovodi u pitanje još jedna "savremena tekovina" - dobrovoljni brak. U vaganju vrednosti "ugovornog braka", kojeg sklapaju ili roditelji ili staratelji mladih osoba, i "dobrovoljnog braka", kojeg sklapa... hm... recimo, trenutačna erotska privlačnost između tih mladih osoba, ovo potonje se baš i ne kotira tako dobro.  U maniru Dika, roman se svrhovito dotiče razmatranja eventualnih razlika između prirodnih i veštačkih narkotika (s tim što naizgled dovodi u pitanje postojanje ovih potonjih), ali primarno se bavi dilemama cilja vs svrhe, kao i uslovljenosti vs slobodne volje. I sve to u naizgled palpičnom formatu, gusto zbijeno u frenentičan tempo pripovedanja, naizgled neobavezno ali zapravo veoma ozbiljno, s naglaskom na koncepte od kojih baš i nije lako napraviti štivo ovog stepena čitljivosti. Genijalan roman i genijalan pisac, iskrena preporuka svima koji još nisu overili.

[lilit]

hvala na preporuci, upravo ga kindlovah na iPad.
btw, introni su mi bili najfascinantniji deo molekularne biologije i moram da se poFalim da mi je profa posle tog ispita rekao: žao mi je sto vam ne mogu dati 11.

[PTY]

Eeee, ovo je tvoj kap-of-ti, sigurna sam. Ako ti se onako dopala Mehanička devojka, ovo tek ima da te oduva.

[Gaff]

Mene, Libe, uopšte ne čudi da ti se sviđa Daryl, s obzirom da piše i stripovanu verziju tvog i Mićinog omiljenog filma. Da ne govorim da, takođe, piše i skript za strip serijal o večnom heroju svih naših noćnih mora, a čiji su "potomci" ovekovečeni u brilijantnim delima, kakva je i serija o Sookie Stackhouse.

[Gaff]

I samo da te podsetim, još samo dva dana do:
http://www.znaksagite.com/diskusije/index.php?topic=5692.msg336601#msg336601

[PTY]

"omiljeni film", a...   

dva dana. 

[Gaff]

Egzaktli moja .! 

[Mouchette]

Za one koji su se zainteresovali za The Devil's Alphabet (priznajem da sam među njima) evo jednog lepog torenta, koji sem pomenutog dela sadrži još 2500 Kindle knjiga. Da, tačnije: 2591 knjiga u oko 3 GB. Stavila sam na Midiafire spiskove sa autorima i delima, pa pogledajte pre eventualnog skidanja:

5 Star Book List (EXCEL).xls

ili, za one koji nemaju Excel:
5 Star Book List (HTML).htm

Naravno, sve ovo možete čitati i na običnom kompjuteru. Preporučujem veoma jednostavan programčić Kindle for PC.
Eto, nije da se nisam potrudila . Nadam se da će ovo obradovati nekog (a koliko sam lepih stvari otkrila zahvaljujući Sagiti, bilo je krajnje vreme da se nekako odužim).

[PTY]

Hvala Mušet, ima tu stvarno svačeg finog. 

A Daryl Gregory se u Raising Stony Mayhall bavi... zombijima.




In 1968, after the first zombie outbreak, Wanda Mayhall and her three young daughters discover the body of a teenage mother during a snowstorm. Wrapped in the woman's arms is a baby, stone-cold, not breathing, and without a pulse. But then his eyes open and look up at Wanda—and he begins to move.

The family hides the child—whom they name Stony—rather than turn him over to authorities that would destroy him. Against all scientific reason, the undead boy begins to grow. For years his adoptive mother and sisters manage to keep his existence a secret—until one terrifying night when Stony is forced to run and he learns that he is not the only living dead boy left in the world.

[Gaff]

Jesi pročitala excerpt što sam ti poslao?

[PTY]

jesam, evo pre pola sata. Uberkul. 

[PTY]

Eto, prilično je zabavno kad čovek otkrije kako ga žanr još uvek može itekako iznenaditi, i to baš onako, na prepad... to udari baš zdrav balans onom famoznom "u-moje-vreme" stanju svesti koje čoveka spopadne u drugoj polovini života.  A pošto je The Devil's Alphabet definitivno jedno od takvih iznenađenja, i pošto ne nailazim često na takve primerke, prosto ne mogu a da ne čeprkam po romanu. Tim pre što u ranim poglavljima nije bilo naznake da će ostaviti ovakav utisak; naprotiv, u dve deonice sam ga gotovo batalila, zbog te njegove gotovo razmetljive rešenosti da zagrize u ama baš sve što mu padne na pamet, bez da išta temeljito sažvače. Primera radi, sva meni poznata žanrovska remek-dela koja su se bavila "The Other" konceptom (ili razlaganjem hetero-normativa, kako bi to valjda Batlerova rekla) su smrtno ozbiljno prilazila temi i smrtno ozbiljno proučavala razlike u svetonazorima koji proizilaze iz takvog rušenja hetero-norme. The Devil's Alphabet to ne radi, a s obzirom kako je postavio koncept, maltene da i ne može, sve i da hoće, pošto se vremenski raspon od pojavljivanja "Drugoga"  do vremena radnje u romanu svodi na svega 15tak godina, a to naprosto nije dovoljno vremena da se formira svetonazor baziran na radikalno drugačijem konceptu ljudskosti. Na neki način, moglo bi se reći da Gregori zapravo razlaže dostignuća koja su dela poput Leve ruke tame, Ženskog Čoveka i Venere+X stvorila, pa i to donekle ima uticaja na onaj pominjani utisak o autorovoj razmetljivosti. Gregori uzima mnoge žanrovski već odavno definisane koncepte, i sakati ih taman dovoljno da kod čitaoca proizvede reakciju merljivo drugačiju od one koju proizvode originalni koncepti, pa se tako čovek zatekne u razmišljanju da li je svrha takvog razlaganja bila u "cheap thrill" efektu ili nameri da se koncepti zaista preispitaju. Bilo kako bilo, nešto od rečenog preispitivanja se maltene podrazumeva, pošto su postavke zaista provokativne, pogotovo u delovima u kom mi liče na "osakaćene" koncepte iz triju navedenih romana. Pa ću zato malo da ovde smaram sa poređenjima The Devil's Alphabet sa navedena tri romana. 


1. Koncept "Stranca" ili "Različitosti" je u tri pomenuta romana dat sa izvesnim odmakom koji čitaocu pomaže da se pogodbeni svetovi lakše "probave": Getenjani su, pa, ne-ljudska rasa na drugoj planeti, pa se samim tim osećamo relativno bezbedni po pitanju činjenice da mogu biti i "muškarci" i "žene" u kemeru, dok su ostatak vremena aseksualni, dvospolci iz Venere+X su evolucijom odmaknuti na bezbednu razdaljinu (ili to tako bar izgleda, dok se upoznajemo sa konceptom) a lezbejstvo Ženskog Čoveka je odmaknuto prosto zato što je posledica nužnosti, pa se stoga i lako prihvata, te nam otud sva tri romana lako predočavaju "Drugačijost" kao normativ. Kod Gregorija nema takvog odmaka - "Drugačijost" koju on nudi direktno ugrožava naš normativ, pa stoga i izaziva drugačiju reakciju kod čitaoca; Argosi su sterilni, Bete žene se razmnožavaju partenogenezom, Beta muškarci su biološki kastrirani u aseksualnost, a groteskni Čarli muškarci hemijski uspostavljaju seksualnu dominaciju nad muškarcima i ženama jednako, tu najverovatnije uključujući i nezaražene ljude. Radikalne su to postavke, nema tu zbora, dostojne onih gorepominjanih, pa upravo zbog toga čitaocu teško pada taj nedostatak odmaka. "Drugačijost" iz The Devil's Alphabet je ne samo ne-ljudska nego i neprirodna u najosnovnijem nam smislu te reči. To je bolest koju niko ne želi, ponajmanje sami oboleli, i sama ta postavka sprečava ozbiljno razmatranje svetonazora koji bi "Drugačijost" trebalo da ponudi, pa je čitaoc svo vreme svestan da je tu prioritet više na pretpostavci nekakvog izlečenja i vraćanja pod okrilje normativa, nego u bilo kakvoj ideji alternativnog a ujedno i jednako vrednog svetonazora. I tu dolazi do izražaja kontroverznost romana: mi, koje je žanr naučio da sagledamo koncepte "Stranca" i "Drugačijosti" na ravnoj nozi sa sopstvenim normativom, odjednom smo pomalo izgubljeni kad shvatimo da je to bilo relativno lako kad se autor potrudio da nam to obezbedi. Gregori se ne samo da ne trudi po tom pitanju, nego i nudi upravo argumente da čitaoca u tome spreči. Kada se u romanu dotakla mogućnost genocida, užasnula me vlastita reakcija kojom sam taj sled zbivanja prihvatila kao maltene... pa, podrazumevajući (ne kažem da sam baš bila naklonjena toj verziji konačnog rešenja, nego prosto, nisam videla nikakvu zdravu alternativu), a to je stvarno radikalno razlaganje širine horizonta koju nam je upravo žanr obezbedio... maltene sam se zatekla na strani ksenofobnih negativaca iz žanrovskog asortimana. A to nije mala stvar, kad roman na kvarnjaka razgoliti falinke svetonazora...

Drugi siguronosni odmak koji je ovde uskraćen je mogućnost suočavanja "Različitosti" kroz pojedinca; u tri pomenuta romana, imamo lika u romanu koji nas polagano i oprezno upoznaje sa svim tim radikalno drugačijim konceptima, a to nam ostavlja mogućnost da neke od sopstvenih negativnih reakcija suočimo razblažene kroz taj lik, i tako donekle podelimo odgovornost. The Devil's Alphabet ne nudi čak ni to - koncepti su suočeni na najdirektniji mogući način, sa zaraženim "ne-ljudima" u karantinu jednog malog grada i sa "normalnim" ljudima u ostatku sveta oko tog karantina, i skoro da se i ne postavlja pitanje gde ste to vi, kao čitalac, smešteni. I mada neki od likova lako uspevaju da čitaoca dovoljno bocnu na reagovanje empatijom, ta empatija se nikad, ali zaista nikad, ne razliva na celokupnu populaciju. Čak ni njihova borba za preživljavanje ne proizvodi u čitaocu onoliko simpatija koliko se žanr trudio da obezbedi za koncepte "Stranca" i "Različitosti", a to samo još više dokazuje da ni naše vrline nisu baš toliko bistave kakvima ih smatramo u odsustvu iskušenja.  I to je prva u nizu agresivnih postavki kojima ovaj roman temeljito i vrlo uspešno dovodi u pitanje one divne konstrukcije na koje nas je žanr navikao.

[Gaff]

Primera radi, sva meni poznata žanrovska remek-dela koja su se bavila "The Other" konceptom (ili razlaganjem hetero-normativa, kako bi to valjda Batlerova rekla) su smrtno ozbiljno prilazila temi i smrtno ozbiljno proučavala razlike u svetonazorima koji proizilaze iz takvog rušenja hetero-norme. The Devil's Alphabet to ne radi, a s obzirom kako je postavio koncept, maltene da i ne može, sve i da hoće, pošto se vremenski raspon od pojavljivanja "Drugoga"  do vremena radnje u romanu svodi na svega 15tak godina, a to naprosto nije dovoljno vremena da se formira svetonazor baziran na radikalno drugačijem konceptu ljudskosti. Na neki način, moglo bi se reći da Gregori zapravo razlaže dostignuća koja su dela poput Leve ruke tame, Ženskog Čoveka i Venere+X stvorila, pa i to donekle ima uticaja na onaj pominjani utisak o autorovoj razmetljivosti. Gregori uzima mnoge žanrovski već odavno definisane koncepte, i sakati ih taman dovoljno da kod čitaoca proizvede reakciju merljivo drugačiju od one koju proizvode originalni koncepti, pa se tako čovek zatekne u razmišljanju da li je svrha takvog razlaganja bila u "cheap thrill" efektu ili nameri da se koncepti zaista preispitaju. Bilo kako bilo, nešto od rečenog preispitivanja se maltene podrazumeva, pošto su postavke zaista provokativne, pogotovo u delovima u kom mi liče na "osakaćene" koncepte iz triju navedenih romana.

Sad me teraš s ovim da pročitam Gregorijeve knjige! K'o da nemam drugog posla!

[angel011]

Vaistinu. 

[PTY]

Super, zato se maksimalno klonim bilo kakvih ilustrativnih spojlera, sve u nadi da vas privolim da roman pročitate, pa da pretresamo kontroverze. Tri glave su po pravilu pametnije nego jedna...  


Elem, druga ogromna kontroverza koju roman nudi je žena+njeno pravo+slobodna volja. E, po tom pitanju je bilo silnog škripanja zubima, ali odistinski.   Daleko bilo da roman nema snažne ženske likove – zapravo su upravo žene te koje sprečavaju da se ceo taj haos raspadne po šavovima, a pride i upravljaju sudbinom skoro svakog pojedinca u karantinu – ali pre ili kasnije roman dovede u pitanje i najosnovnije postavke koje svi nekako uzimamo zdravo za gotovo; na primer, da li žena uopšte može imati svrhovit identitet van onog kakvog joj je sama priroda dodelila - identitet "roditeljice" i čuvara vrste?

Koncept žene kao "Drugoga" nudi se preko sposobnosti Beta žena za aseksualnu reprodukciju, i šokantan je i perverzan i užasavajući i duboko portresan, čak i van feminističke platforme. Ako je i postojala ikakva mogućnost da žena izbegne jaram patrijahalnog ustrojstva u kom neretko nema pravo da odlučuje da li će i koliko će imati dece, ovde joj sama priroda uskraćuje bilo kakvu kontrolu nad sopstvenom sudbinom. Ali to je samo pola jada i čemera zbog kojeg se pri čitanju često začuje gnevna škripa zuba: druga polovina leži u faktu da u romanu nema društvenog patrijahalnog ustrojstva kojim se takva postavka ženama nameće, da nema ama baš nikakvog društvenog pokušaja da se ženina prava i slobode potčine ili uklone. Naprotiv, u romanu ima upravo sušte suprotnosti bilo kakvom patrijahalnom režimu - ima pokušaja "nasilne emancipacije", koji se nude do te mere subverzivno da čovek prosto ne može a da se ne zatekne na strani upravo onog mrskog ali bar udobno prepoznatljivog patrijahalnog koncepta. Jer eto, naglasak romana je na slobodnoj volji, a slobodna volja u Beta žena ovisi primarno o koktelu prirodnih stimulansa kojima evolucija podržava materinske osećaje u svrhu očuvanja vrste, tako da... Beta žena voli ulogu koju joj je priroda dodelila, ona ne želi ništa drugo sem da tu ulogu u potpunosti ispuni, ona je najkompletnija, najzadovoljnija a time i najsrećnija upravo u ispunjavanju te uloge, i svaki pokušaj nasilnog emancipiranja Beta žene završava istinski tragično, kako po nju samu, tako i po onoga ko joj na taj način želi pomoći. I mada Beta žene imaju šansu da uspostave prirodan i krajnje nenasilan matrijahat (s obzirom da se funkcija Beta muškaraca prirodno svela na ulogu submisivnog, aseksualnog zaštitnika i pomagača Beta žene i njenog podmlatka), taj matrijahat bi toliko bio podređen biološkom imperativu da bi žena u njemu bila još veći sužanj i "mašina za rađanje" nego što je to ikada bila u ma kom patrijahatu. A to je tako radikalno razlaganje slobodarskog profila žene koji je SF nudio preko feminističkih autora da ja prosto nemam reči da objasnim koliko me ta kontroverza šokira i zdravo izluđuje.  

[lilit]

ja čitam, al me ometaju. 

[PTY]

E, od tebe jedva čekam mišljenje po pitanju kontroverze #2... ja ne znam kud da se po tom pitanju priklonim, iskreno da ti kažem. Sećam se frke pre par godina kada su univerziteti u Kanadi zabranili studentikanjama da nose burke, čadore, feredže, štaliveć... sve to u ime emancipacije, naravno. Kao rezultat, skoro 50 devojaka se demonstrativno ispisalo sa univerziteta, i garant je to pomoglo njihovoj emancipaciji, jelda...    Sećam se opaske jedne od tih devojaka, kad je revoltirano pitala reportera nešto u fazonu a kako se vi napredni zapadnjaci to borite za prava žena kad im ne dozvoljavate ni da obuku ono što ih je volja...??

Enivejz, idemo dalje: treća velika kontroverza ovog romana je opako poigravanje žanrovima, a to je već postao i zaštitni znak autora, pošto su mu sva tri romana u sličnom fazonu. Gregori koristi alate i modele SFa, ali prilazi temi i postavlja koncepte na način koji mi je duboko u domenu horora. Što se mene tiče, kad god koncept "Drugoga" i "Različitosti" u meni proizvede kristalno jasnu ksenofobiju, odbojnost i osećaj ugroženosti/strepnje za civilizaciju i ljudsku vrstu u globalu, onda znam da više nisam na SF domenu, nego u horor području. A u ovom slučaju, koncept ne-ljudskog kog Gregori nudi nema čak ni fascinaciju kakvu, recimo, Vampir ima, kao jedan od impresivnih modela "Drugog"; Gregori nudi model ne-ljudskosti kom sasvim lako nađemo užasavajuće mane, pa zato nema nikakvih iskupljujućih okolnosti koje bi nam pomogle da prevaziđemo ksenofobiju. Ako je suditi po reakcijama pri čitanju, rekla bih da mi je tip ne-ljudskosti u ovom romanu bio najbliži konceptu zombija, recimo, pa su zato i moje reakcije bile u skladu sa tim obrascem, pogotovo ona o genocidu... a to mi, samo po sebi, jače definiše žanr negoli samo korištenje prepoznatljivih alata i ikonografije. E sad, naravno da ksenofobija nije nepoznata u SFu, ali je meni uglavnom sinonimna sa ranijim žanrovskim fazama, sa fobijama tipa vanzemaljskih invazija, bodisnačera, agresivnih i bezumnih ETija i tako to... a ovde ipak govorimo o ljudima, dakle, govorimo o nekoj vrsti degenerativne bolesti koja od ljudi pravi ne-ljude, a to je ipak iz asortimana horora. I mada se u romanu stalno potencira mogućnost evolucije, to meni niti jednog trenutka nije zaživelo kao istinski SF aspekt, ma koliko da se forsirao, prosto zato što nigde nisam uspela da vidim ni najmanji boljitak ili ma kakav napredak u odnosu na ljudskost od koje su se odvojili. No ipak, sve u svemu, pitanje žanrovske pripadnosti mi i nije toliko bitno, jer roman zaista genijalno spaja najprovokativnije alatke iz obaju žanrova, pa zato i uspeva da se tako lako poigra sa čitalačkim očekivanjem.

[PTY]

Daryl Gregory: Raising Stony Mayhall


Zasigurno ima istine u tvrdnji da "život na vrhu" donosi silnu usamljenost, iako to podrazumeva uglavnom moćnu ljudsku jedinku na krajnjem mramornom kamenu hijerarhijske piramide. Primenimo li to zapažanje na čoveka kao vrstu koja superiorno dominira predatorima na sopstvenoj planeti, onda se taj osećaj usamljenosti može prepoznati i kao... pa, eto, kao neka vrst dosade, egzistencijalne učmalosti, evolutivne izmeštenosti iz onog iskonskog, prirodnog ustrojstva u kom su moćne čeljusti i hitri refleksi oduvek bili osnovni uslovi opstanka. Valjda nas zato naše reptilsko jezgro mozga i tera da vazda čeznemo za adrenalinskom "bori se ili beži" senzacijom, pogotovo ako istu možemo doživeti dok ležimo na kauču i žvačemo visokokalorične proizvode civilizacijske otuđenosti od prirode.

Upravo u takvom stanju čovek otkriva kako je žanr horora njegova najservilnija udvorica.

Žanr horora se specijalizovao da konzumentima priušti bezbedne doze nezahtevne napetosti, uzbuđenja, strave i užasa, a već sama ta odrednica podrazumeva i korištenje fantastike, makar zato što smo, nakon svega par hiljada godina civilizacije, poprilično oguglali na mundane, da ne kažem sad stvarne oblike proizvodnje adrenalina. Nije da ih danas uopšte nema, ali eto, kratkog su daha i jednokratne upotrebe: vesti o svakovrsnim agresijama u svetu danas od nas izvuku tek mlako interesovanje, iako se neretko radi o tragedijama ogromnih razmera. S druge strane, zmije i pirane, ajkule i lavovi, krokodili, vukovi i medvedi svakako spadaju u asortiman impresivnih zubatih pošasti od kojih se štrecamo na kaučima, ali ujedno spadaju i u kaveze naših zooloških vrtova, a to baca podosta hladne vode na žeravice naše fascinacije. A kako reptilski deo našeg mozga i dalje najbolje reaguje na imidž zubatog neprijatelja, otud horor i poseže za stvorenjima iz domena noćnih mora, za čudovištima i predatorima koji imaju samo jednu nameru i svrhu - da zariju očnjake u ljudske žile-kucavice. Otud Vampir i Zombi, kao dva prototipa užasavajuće ne-ljudskosti koja, pored već pominjanih krvopijačkih zuba, dotiče još jednu čovekovu opsesiju, ne nužno udomljenu u R-kompleksu: smrt. Smrt je ogavna stvar koja ne gine nikome od nas, pa je poželjno kontemplirati nad poentom da ni oni koji su uspeli da izbegnu deblji kraj sa skeletonskim kosačem neće mnogo profitirati u svom ne-životu, naprotiv.

E sad, problem horora kao žanra je upravo ta njegova specijalizovanost, koja se po pravilu ustručava od postavljanja zahteva od neokorteksa, pa su zato sve ne-ljudske krvopije krajnje jednodimenzionalne a stoga i pomalo naivne, to u svakom bogovetnom pogledu, bar ako ste prebacili ranu tinejdžersku fazu. Otud potiče i zakonitost da svaki horor model ne-ljudske krvopije istinski impresionira samo kada se prvi put vidi, i to pod uslovom da je viđenje obavljeno pre trinaestog vam rođendana; otud se i ceo taj doživljaj dadne sumarizovati zaključkom "čim vidiš jedan film sa vampirima/zombijima - video si ih sve". Jer, zaista, ti modeli su fiksirani sopstvenom svrhom, a pošto se ona ne menja, tako se ni modeli ne menjaju. Što je šteta, naravno, pošto imaju potencijal koji nadaleko prevazilazi okvire inferiornog žanra u koji su smešteni, no, na našu sreću i zadovoljstvo, tu i tamo se neko i smiluje pa im priđe iz perspektivnog ugla naučne fantastike.

Raising Stony Mayhall je jedno od upravo takvih čitalačkih zadovoljstava.





Roman ne razlaže postojeći model Zombija kakvog znamo iz Romerovog kultnog filma; naprotiv, on se na taj film oslanja kao na dokumentarac koji je na celuloidu zabležio stvarnu epidemiju na koju se sam roman nadograđuje. Stony je zombi-mrtvorođenče koje je Wanda Mayhall našla u zimu 1968-e pokraj mrtvog tela porodilje, smrznute u snežnoj vejavici; Wanda je na leševe nabasala zajedno sa svoje tri kćeri i naravno da je ženski instinkt igrao veliku ulogu u odluci da se ljudsko mrtvorođenče ne ostavi u snegu, baš kao i u odluci da se kasnije ne odbaci, jednom kada je tako nemrtvo otvorilo oči i krotko zamahalo rukama. Wanda je tako odlučila ne samo da to dete sakrije od čistki koje je zombi epidemija pokrenula, nego i da ga odgoji kao sopstveno, pa je Stony tako podelio srećno detinjstvo sa majkom, tri starije "sestre" i komšijskim vršnjakom, koji su u njegovoj ne-ljudskosti videli tek drugačijost krajnje prihvatljive vrste. I kada je tom srećnom životu u ilegali došao kraj, Stony je među ostale "živuće mrtvace" odneo svetonazor koji uvelike prevazišao bilo kakvu horor ideju o zombijima na koju ste ikada nabasali, iako sam ovaj roman nudi najhororičniji od svih zamislivih okvira - nudi onaj okvir u kom zombiji ne samo da nisu eliminisani nego su i s lakoćom nadvladali. Bazična postavka koja je omogućila taj sled događaja ogleda se u jednoj jedinoj radikalnoj izmeni poznatog nam koncepta; u pretpostavci da bezumna želja za ljudskim mesom traje samo par dana po infekciji, nakon čega zombi ovladava svojim intulektualnim kapacitetima, mada neretko uz amneziju iz koje ga mogu izvući samo oni koji su ga poznavali i voleli za života. I to je upravo najvažniji deo postavke za koju horor kao žanr nije bio sposoban: naime, žanr horora kao je uvek podrazumevao da inficirani nisu imali niti porodice, niti ljude koji su ih voleli, te je tako postavljao obavezan šablon za dehumanizaciju i uništenje inficiranih. Na sreću pa je naučna fantastika žanr koji ipak daleko bolje poznaje čoveka i njegovu prirodu, te stoga dopušta i mogućnost da neće ama baš svi roditelji biti tek tako voljni da pobiju svoju zaraženu decu, niti će sva deca biti spremna da ubiju zaražene roditelje, pa se time otvorila i mogućnost za mali procenat ljudi koji su zaražene članove svojih porodica držali skrivene po podrumima i tavanima, omogućivši ima tako da prežive taj kobni period groznice i izgube sve predatorske osobine koje povezujemo sa zombijima. Naime, jednom kad prebole tih par grozničavih dana nakon inficiranja, zombiji nemaju ama baš nikakvu želju da ubijaju zdrave ljude i jedu njihove unutrašnje organe. Naprotiv, zombiji ne jedu apsolutno ništa, jer sve što progutaju moraju obavezno i da povrate, a niko normalan to ne želi, iako Stony to redovito radi, samo zato što ravnopravno učestvuje u svim aspektima obiteljskog života, kao što su, recimo, i obiteljska doručkovanja i ručanja. Ali osim tih ekstremnih stvari koje zombiji rade da se bolje uklope među živuće ljude koje vole, većina zombija uglavnom želi da ih se ostavi na miru da se bave stvarima koje ih zanimaju, a to su - gle čuda!  - uglavnom čitanje palp romana, gledanje TV sapunica i generalna sklonost ka fizički zahtevnim građevinskim poduhvatima, oličena u silnom entuzijazmu za... pa eto, kopanjem. U nekom idealnom svetu, zombiji iz ovog romana bi bili perfektni rudari - ne dišu, ne spavaju, ne jedu, ne umaraju se i ne trebaju ama baš nikakva tehnološka pomagala da prokopaju tunele do same jezgre planete, ako je to nekome od koristi. Ali naravno, Gregory u svom romanu govori o stvarnom svetu, a u njemu ništa nije niti normalno a kamoli idealno; stoga se Gregory povinuje čovekovoj želji i potrebi za istrebljenjem i potpunim uništenjem svega što ne shvata i prihvata, a pri tom je, bar u ovom konkretno slučaju, taj siroti čovek vrlo daleko od superiornosti koju sebi umišlja.

Treći po redu perfektan roman iz pera čoveka čije ime zaista vredi zapamtiti: Daryl Gregory.

[PTY]

Ovo je iduće na listi interesovanja:
Louise Marley's Mozart's Blood


Vampiri i klasična muzika... eh...  

[PTY]

My Life as a White Trash Zombie - Diana Rowland


"What did the zombie say to the whore?"
"... Um... what?"
"Keep the tip."


Ovaj sirovi vic koji akteri razmenjuju negde na sredini romana možda najbolje sumira i ton i ugao iz kojeg je autorka odlučila da nam ponudi dobre, stare, klasične oživljene mrtvace. My Life as a White Trash Zombie nudi zombije koji su nam, s jedne strane, dovoljno prepoznatljivi da se oslonimo na tonu istorije koju su ostavili u popularnoj kulturi, dok s druge strane dobijamo unapređenu, evoluiranu varijantu originalnog modela, s tim što su rečena unapređenja samo naizgled kozmetične prirode. Rowland se prilično slobodno poslužila najprivlačnijim delovima ikonografije drugih podžanrova i tako stvorila Novog Zombija koji je najzad postao sve ono što je Stari Zombi oduvek hteo da bude: urban, šarmantan, duhovit i krajnje privlačan zavodnik.







My Life as a White Trash Zombie je ispričan u prvom licu, iz iskrene perspektive Angel, koja se još kao maloletnica čvrsto zacementirala na samom dnu društvene lestvice. Nakon što joj je psihički nestabilna majka u zatvoru izvršila samoubistvo, Angel je ostala da živi sa ocem, inače nezaposlenim alkoholičarem, i sa isto tako besperspektivnim momkom, na dobrom putu da postane ovisnik o alkoholu i tabletama. U ostataku zavidno obilnih životnih iskustava za tako mladu osobu, Angel je napabirčila i napuštanje školovanja, nekoliko hapšenja zbog sitnih krađa, zatvorsku kaznu preinačenu u uslovno puštanje na slobodu, kao i neznan broj neuspelih pokušaja da sastavi više od desetak dana čak i na onim najjednostavnijim (a time i najmanje plaćenim) poslovima. Vrhunac - ili bolje rečeno dno dna - tog životnog fijaska Angel je dosegla upravo u uvodnom poglavlju romana, probudivši se u bolničkom krevetu, s kristalno jasnim sećanjem na automobilsku nesreću i kasapljenje od strane košmarno moćnih, neljudskih zuba. Nakon što joj je objašnjeno da je nađena pored puta, gola i komatozna, ali i bez ijedne ogrebotine, i da joj je iz stomaka ispumpana trodnevna zaliha omanjeg apotekarskog skladišta, njene tvrdnje o automobilskoj nesreći i kasapljenju su glatko otpisane kao halucinacije overdoziranog narkomana, te je usledilo i hitro otpuštanje iz bolnice, onako kako se već otpuštaju beznadežni slučajevi. I tu počinje serija uistinu neshvatljivih zbivanja: Angel istog dana otkriva ne samo da je stekla tajnog dobrotvora - neznanu osobu koja iz isto tako neznanih razloga pokazuje očiglednu nameru da joj pomogne - nego da joj je isti i obezbedio posao u gradskoj mrtvačnici, i to posao vozača mrtvačkog kombija i asistenta patologu pri autopsijama... Morbidnan posao, da, to svakako, ali... Angel je razumna devojka, svesna daleko veće morbidnosti svog statusa kao društvenog gubitnika i svesna da jedan od uslova njenog ostajanja na slobodi počiva upravo na njenoj sposobnosti da nađe i zadrži izvor legalnog prihoda. Angel zato ozbiljno sagledava ceo taj fijasko koji zove svojim životom i odlučuje da prihvati pruženu ruku neznanog dobročinitelja, to usprkos faktu da se fizički oseća do te mere iscrpljeno, kao da je na rubu smrti. No, njen dobročinitelj kao da zna i za te fizičke patnje kroz koje ona prolazi, pa tako Angel pred kućnim vratima nalazi i... hm, recimo malu zalihu krajnje egzotičnog napitka - gustu i ne odviše aromatičnu smesu nepoznatih ali gotovo magičnih sastojaka - koji joj daje dovoljno energije da suoči zahtevan prvi radni dan u gradskoj mrtvačnici. Angel uskoro shvata da njen opstanak - to sasvim doslovno i u svakom zamislivom aspektu - bezuslovno počiva na obavezi da taj posao zadrži pod svaku cenu, dok postepeno otkriva da više nije ono što je nekad bila... za početak, nije više živa, bar ne u smislu u kom je bila živa pre no što se probudila u bolničkom krevetu.  


Iskrenost kojom Rowland nudi Angel i njenu sudbinu daje ovom romanu šarm kakav se retko nalazi u prozi koja koketira sa takozvanim "talogom modernog društva". Humor je često na granici crnog ali nikad potcenjivački; Angel jeste kompletno i detaljno formirana na stereotipu "belog smeća", ali je u isto vreme precizno oživljena kao istinska heroina čije su nesumnjive kvalitete i sposobnosti (bile) nadvladane isključivo nesrećnim, sputavajućim okolnostima u koje je rođena, a rođena je u istinsku neimaštinu, kako materijalnu tako i duhovnu. My Life as a White Trash Zombie sasvim ozbiljno razmatra mogućnost da su mnogi talenti i nesuđeni Nobelovci skončali neprepoznati i obespravljni u getu u koje su rođeni, i da je savremena svakodnevica koja se odavno smatra kao datost zapravo još uvek nedostižan luksuz za ogroman broj ljudi. Umetnost, baš kao i stvarni život, neretko sagledava takve ljude kroz prizmu ili zlurade sprdnje ili patronizirajućeg sažaljenja, a to još više dograđuje nevidljive zidove njihovog geta, zato je izlazak iz takve društvene i ekonomske izolacije maltene nemoguć ukoliko se ne pojavi dobrostiva ruka da pri tome pomogne. I mada svi mi podrazumevamo takvu pomoć bar od strane sopstvenih roditelja, neretko ona nije dovoljna, ili - što je beskrajno gore - u potpunosti izostane. Ljudi koji nisu bili u stanju da pomognu sami sebi retko budu u stanju da pomognu sopstvenoj deci,  pa je zato paralela sa zombijima stoga odlično pogođena i majstorski izvedena: niko ne bira da bude zombi, zar ne? Uz sav užas i mržnju koju zombiji izazivaju kod ljudi, lako se zaboravlja da se iza tako dehumanizovanog koncepta krije ipak primarno ljudska žrtva, a taj pristup je upravo temelj ove priče. Naravno, ima tu još mnogo sastojaka, odreda uspešnih i još uspešnije zamešenih, od tipične whodunit detektivske misterije pa do pomalo subverzivnog poigravanja žanrovskim konvencijama, a to čini ovaj roman izuzetno čitljivom i zabavnom odskočnom daskom za gotovo neminovan serijal.  


Što se samog lika Zombija tiče, Rowland je odlučila da ga žanrovski unapredi izvesnim karakteristikama koje inače pripadaju liku Vampira: Rowland svojim zombijima daje natprirodnu snagu i brzinu, baš kao i ne-starenje, potencijalnu besmrtnost i tipično vapmirsku žeđ, odnosno, u ovom slučaju - glad. U ovom romanu, zombiji gladuju isključivo za ljudskim mozgom, i to je neka vrsta eliksira koja ne samo da sprečava raspadanje njihovih nemrtvih tela, nego i zaceljuje bilo kakve rane i povrede, održavajući ih tako u bezmalo perfktnom stanju, to ako se zanemari pomalo nezdrava sivkasta nijansa posmrtnog tena.

Rečima same Angel: "I'm finally getting my life together. Too bad I had to die first", ovaj roman je zapravo topla ljudska priča (koliko god to svima nam zvučalo kao najotrcaniji kliše) o propuštenim prilikama, surovim životnim iskušenjima, novim prijateljima i novim počecima.

[Gaff]

Ernest Cline - Ready Player One

Gikovština pisana od strane gikčine za mega-gikove.
Što, naravno, ne znači da je po difoltu i loše.

Hvaljeno je na sve strane pa, za svaki slučaj, ako se ispostavi da ne izaziva samo gikorgazam...
http://boingboing.net/2011/05/03/interview-with-ernes.html





Ready Player One by Ernest Cline--Book Trailer

[PTY]

Tjah, hipsteri i gikovi se danas valjaju po tuce za paru, ali je zato gosn Simons razgnevio oveći komad politički korektnog populusa svojom najnovijom mega-romančinom i mnogi su izgleda zaista užasnuti i šokirani i uvređeni i zgroženi do te mere da drže gaće u rajćes indignejšen...   Flešbek kao da je majka svih apokalipsa: Amerika bankrotirala, Japan je "kupio", meksikanci prisvojili jug, hrišćanski fundamentalisti se otcepili od federacije, deca po školama uče kako je 9/11 "svitanje novog svetskog poretka"... svaki pošten arapin mora da cepti od sreće i zadovoljstva dok čita ovu knjigu, dok neki drugi (signalov Fernandez, na primer) tu uglavnom vide Obama-bašing hejt spič, rasizam i ksenofobiju rednek supremaciste... divota jedna. 

kaže gosn Simons:

[aeva]

Why Write Dystopian Novels?

In a 1969 interview, Kurt Vonnegut said -- " I sometimes wondered what the use of any of the arts was. The best thing I could come up with was what I call the canary in the coal mine theory of the arts. This theory says that artists are useful to society because they are so sensitive. They are super-sensitive. They keel over like canaries in poison coal mines long before more robust types realize that there is any danger whatsoever."

For anyone who doesn't quite get the canary in the coal mine analogy, here's a linked explanation -- " The classic example of animals serving as sentinels is the canary in the coal mine. Well into the 20th century, coal miners in the United Kingdom and the United States brought canaries into coal mines as an early-warning signal for toxic gases including methane and carbon monoxide. The birds, being more sensitive, would become sick before the miners, who would then have a chance to escape or put on protective respirators."

Well, to be honest, most of those birds didn't "become sick"; they fell off their perch and went belly up and stone dead. The canaries had ceased to be. The canaries had gone to meet their maker. They were ex-canaries..

So those of us who write dystopian novels do so because we're weaker than the "more robust types" who can carry on with business as usual (even making profits and joining the Führer's favorite country club)  through the increasing noxious gases of fascism or communism or limitless capitalism or attacks on our language or attacks on our intelligence and our deepest sense of reality and morality. This particular Vonnegutian super-sensitive canary in its cage on a long pole explores -- in the novel Flashback -- the possibility that the United States of America, if it continues accruing debt without rethinking its spending and social welfare programs, could implode in sudden and total bankruptcy, losing not only its position in the world but its own sense of self for hundreds of millions of its citizens.

In Flashback, this canary also imagines a cheap and available drug called flashback; a drug that allows hundreds of millions of Americans to find an escape hatch from life in such a damned and dismal future simply by reliving the good parts of their former lives. Over and over. And over. Twenty puny newbucks buys twenty perfect memories. And not just mere memories -- a full-sensory reliving of those minutes and hours and days we'd once thought lost forever.

So  -- like Sir Thomas More, George Orwell, Kurt Vonnegut, Aldous Huxley, Anthony Burgess, and literally hundreds of other authors ---

http://en.wikipedia.org/wiki/Category:Dystopian_novels

--- I confess that I have a canary-in-the-mineshaft weakness to certain noxious gases in the air these days. Each canary, it seems, falls off his or her perch and goes belly up in the cage at different times, in different parts of the mine, reacting to different -- but perhaps equally noxious -- gases.

Flashback is where I topple off my perch and go belly up with the best of them.

What Do the Best Dystopian Novels Give Us?

The language of these "noxious gases" speaks to us across the decades: Big Brother, doublethink,  thoughtcrime, Newspeak, and Memory hole all set off alarm bells -- even for those pre- or post-literates who never read the book 1984.

In the 1980's, state legislators in Midwestern tornado-alley states pondered making it a legal requirement to add a $5 chip to all televisions; the chip would allow state and federal authoritites to turn on the television in sleeping families' homes from a distant government disaster center, tuning the set to maximum volume, thus assuring that otherwise helpless families in a tornado's path would hear the tornado alert. Thousands of lives could be saved by such a simple, inexpensive early-warning system. All it required was one little harmless, inexpensive chip in the TV's remote control memory, allowing it to be turned on from afar when a twister was in the area.

Both state and federal legislators voted down the idea by a wide margin. The reason, they said, was that it "smacked of Big Brother". It may be that a majority of those senators and congresspeople hadn't even read the book. No matter. Orwell's idea is in the air now, perhaps in our genes.

Almost every American has an aversion to Big Brother, even if they don't know who the hell he was. Big Brother was a gift to freedom-loving peoples from George Orwell, who also gave us such concepts as -- War is Peace!, Freedom is Slavery!,  Ignorance is Strength !

Each generation -- whether they have read Orwell's canary-in-the-cage novel 1984 or not -- learns, in its own way and unique context how to be wary of such triumphant statements by whatever party or person in power. War is not peace, and no amount of Orwellian Newspeak can make it so. In a real sense, the novel 1984 was like a smallpox or polio vaccination to immunize future generations from the plague of Ingsoc where the Ministry of Truth, when not spreading its propaganda, is watching us 24/7 through omnipresent telescreens.

So, one can ask, did the book 1984, written in 1948, help us avoid living in a real "1984"? For hundreds of millions of human beings under Communist and various dictators' rule during the second half of the 20th Century, it didn't. They experienced all -- or at least most -- of 1984's perverse horrors and more.

But for Americans and other free peoples, it's my opinion that 1984 has raised, for even the most "robust" among us, a hyper-awareness to certain noxious gases. (You don't have to be a supersensitive canary to detect such gases; you just have to watch the damned and doomed canary.)

Is Flashback A Novel Stating Dan Simmons's Political Biases?

In a word . . . no. In two words . . . hell no.

I spent 18 years as an elementary classroom teacher (and loved it!) and one of the things I was proud of when I ended that career and moved on to another one (writing) is that after working with hundreds of kids in so many interesting ways, including "Black History" lectures, social studies simulations such as our five days of "The Cuban Missile Crisis" and the gifted/talented APEX program I helped create to serve thousands of bright kids -- after all that, I stake my reputation that not one of those students I taught ever left with even a hint of my stand on religion or politics or any other adults-only issues. It was simply not my role as an educator to share them.

After 29 novels published, I want (and trust) the same to be true with those who read my novels. I have my own core beliefs, but my profession here is to speculate, not to argue my opinions or to pretend to be a prophet. That latter skill, prophecy. like the trick of walking on water, hasn't been done well in a long, long time.

Finally, it's also true that I've noticed that even the most famous (and popular) (and beloved) writers from the 20th and 21st Century can be abysmally stupid when it comes to politics. This tendency toward idiotic political opinions may be one of the very few ways in which novelists and poets are like movie stars and rock idols.

One is more likely to receive a more common-sense political view and interesting speculation about the future by asking an average citizen on the street than by querying most writers.

And yet . . . .

The Vonnegut--canaries amongst us do fall off our perches from time to time.

If Not Peddling Your Own Politics in Flashback, What?

To put it in stark terms, Flashback is the novel in which I share the psychological and real-world reality (if not any details of the actual experience) of the day I came home from college early in my freshman year to discover that both of my parents had been diagnosed with cancer and would soon die. And it will also share the dawning perception of a nineteen-year-old -- after my parents' slow and hard deaths that year only six months apart, and after hospital and funeral expenses were paid -- that my younger brother (still in high school) and I, the remnants of what had been a fairly happy family, were flat broke, jobless, and seemingly without a viable future. None of my story of this is in Flashback, per se, yet it's all there behind the book. The emotions are there.

And some three hundred and seventy-five million Americans experience that feeling in Flashback.

What's the Starting Point for Flashback?

A left-Democratic friend of mine recently said that all this fuss about the national debt was just so much "Tea Party nonsense".

For purposes of basing a speculative fiction novel in a profoundly dystopian near-future, I'm not so sure my left-wing friend is right. Recently I heard a reporter ask Secretary of Defense Robert Gates the question -- "What is the greatest existential threat to the United States today?"

You know, unlike most of reporters' questions these days -- "How do you feel about winning the Olympic gold medal?" "How do you feel about having five members of your family carried away in the tornado?" -- this was a damned good question.

What is the greatest existential threat to America in 2011? What threat out there could end us as a free and viable nation? Russia with its aging stockpiles of megedeath sitting in its rusting missile silos and old submarines tied to wharfs? China with its surging technology, new stealth bombers, heaps of hydrogen bombs, new nuclear submarines, and a clear hunger for Taiwan and a Pacific hegemony? Iran with its new nuclear toys and incipient madness? Al Qaeda and its jihadist sympathizers around the world seeking and waiting impatiently for its chance to get its grubby hands on those weapons to murder more American men, women, and children?

What is the greatest existential threat to the United States in 2011?

Secretary of Defense Robert Gates -- soon to retire as I write this, but seen by almost everyone as a serious man, one of the finest and most solid members of both George W. Bush's and Barack Obama's administrations, one of the few men or women in government today with the Greek gift and curse of gravitas -- did not hesitate for a second when asked that question.

"The most serious existential threat to the United States is its rapidly growing national debt," said Robert Gates.

Sounds like a boring premise on which to build an exciting dystopian novel. But we'll see. There's also a deep love story in Flashback. And the core of the book is a complex mystery -- a compelling thriller even without the dystopian elements of the novel.

And beneath that are certain revelations about ourselves and our society that I think will run deep for readers.

But what does a stupid canary on a perch in a cage held out on a 12-foot pole know?

What Does the Phrase "Die-Ought-If" Mean?

In the Flashback-present twenty-some years from our own, ex-police detective Nick Bottom, Nick's 16-year-old son Val, Nick's 74-year-old father-in-law Professor Emeritus George Leonard Fox, and millions of other Americans know that "Die-Ought-If" is the way they pronounce the acronym D.I.A.H.T.F. -- the Day It All Hit The Fan. They use the phrase casually, but usually with some hint of pain, the way we currently talk about "nine-eleven" or "ground zero" and the way our parents' generation talked about "November twenty-second" and their parents' spoke of "Pearl Harbor".

I never learned when exactly the Day It All Hit The Fan was, but I got the sense it was closer to our "now" than to their "now". The Day It All Hit The Fan obviously wasn't just  a replay of October, 1929, or of the puny housing-bubble-collapse/Global Financial Crisis/Great Recession of 2008 . . .

On Die-Ought-If, everything that could hit the fan did hit the fan.

It was global economic meltdown, but who gave a rip about the rest of the world? Here was bad enough. Here it was Die-Ought-If. Sometime closer to our now than Flashback's their now, if you were an American, you woke to find that the United States -- the interest on its debt now outpacing all revenue -- had, overnight, defaulted on it debt. You'd vaguely known that the government, in order to continue supporting "necessary" programs such as healthcare, Medicare, Medicaid, Social Security, and continued "stimulus spending", was already borrowing sixty-three cents for every dollar it "spent" , but, suddenly, all of that became irrelevant. Our primary bank -- China -- was no longer there: split into thirty segments, each with one or more warlord fighting for ascendancy. The fact that "China" was now demanding payment in full on certain loans meant almost nothing. What meant something was that your ATM no longer spat out any money, even when you swiped the card again and pressed all the right buttons.

Now, in Flashback future not so far away, the dollar is, quite literally, no longer worth the paper it was printed on. Your savings and investments  -- if you had any -- are gone. Prices have gone up a bit: an airline ticket from Los Angeles to New York now costs more than two million dollars, a loaf of bread around $900. The movie you want to stream on Friday night is only $1200.

Die-Ought-If was the day that Medicare and Medicaid died, the day that Social Security became a nostalgic memory -- like, say, those big, black phones with a rotary dial -- and the day that ObamaCare, expanding generously since its conception as every government program in history has, expired like a newborn with its umbilical cord wrapped tight around its neck.

Medical services in America continued to be provided, of course. When your diagnosed cancer calls for chemotherapy, you get in line. (Unless you're very rich.) The first state-insurance-funded chemotherapy sessions will arrive, on average in post-Die-Ought-If America, in eighteen months or so. No one talks about Death Panels any longer. There are no panels. Everyone is truly treated equal in post-Die-Ought-If America. (Except, of course, for those who can pay in Old Bucks or gold.)

Die-Ought-If was also the day that gasoline went to $300 a barrel and then really began to climb. It was the day that the consensual hallucination of the stock market -- everyone's stock market, everywhere -- popped like the precariously levitated soap bubble it always was. The Day It All Hit The Fan was the day that the steady 8.3% unemployment jumped to 72.9% but then dropped and stabilized because it no longer really meant a whole lot of difference whether one was employed or unemployed..

"Nothing will come of nothing, speak again," King Lear said to his doomed daughter Cordelia.

Lear's Fool said to Lear that now he was nothing without his crown and power: "Now thou art an O without a figure. I am better than thou art now; I'm a fool, thou art nothing". According to the Fool, King Lear was a zero and was no better than a "shealed peascod".

There were a hell of a lot of shealed peascods in America after Die Ought If. After the Day It All Hit The Fan, the giant number 0 was found painted on walls and abandoned cars and on the sides of buildings. Often it was painted in blood. Sometimes it was dabbed on the foreheads of murder victims. No one knew what it meant.

Gold was still worth something and in the days after the D.I.A.H.T. F. the federal government passed legislation appropriating all private gold and promptly sent troops around to collect it. So much for that particular portfolio investment.

The seizure of all gold didn't seem to change anything. Both the government and its citizens remain broke. Mother is dead. Father is dead. Uncle Samuel, who used to help the family in hard times and was the source of many presents, has been institutionalized either for Alzheimer's or for passing bad checks or for both.

The new American economy with its National Identification Card and its billions of near-worthless newbucks replacing real money struggled into existence, closer to our "now" than Flashback's "now",  but did so with real difficulty: a bloody breach birth. Most people -- ex-homicide detective Nick Bottom included -- have found a way to survive in the new not-quite-real-economy. More than a few chose not to. Internet sites showing how to rig explosive suicide vests for best results -- including dipping the hundreds of shrapnel nails and tacks and marbles in rat poison -- received more than a million hits.

What's the United States Like In This Flashback Future?

America has seen better days. Including during the depths of the depths of the 1930's Great Depression.

There are 44 stars on the new flag of the United States.

The good news is that America finally has a solid and almost unpassable border -- more than 2,400 miles of it, protected by "smart fences", "seven-sense" detectors, other high-technology means, and a highly trained border force that means business to the point that almost no one passes this national border fence. The bad news is that the fence was created by, belongs to, and is manned by Canada. Americans at the end of their string try fleeing north, but they fail. The Canadian parliament, once so gentle and generous, passed the "three time's the charm" rule; the mass burial sites are said to take up hundreds of acres between Stepstone and Dog Lake north of Thunder Bay.

Hawaii is a royal kingdom again, presided over by a pure-blooded Hawaiian queen -- Liliʻuokalani the Second, also known as Lili'uoka2 , a top-streaming music star. She does not like tourists from the United States. Just as in the 1880's, a hundred and fifty years earlier, Hawaii is a fair-scented isle with too many hungry suitors, the Russian Federation, India, and Nippon among them.

Alaska is an energy-sufficient republic thanks to its "nationalized" oil and natural gas but it also has to play a complex game with the Russian Federation . . . and Canada . . . to keep its newfound independence. And its oil.

Texas is once again the Republic of Texas -- it's brought its oldest flag out of mothballs -- and the citizens there have voted, perhaps a bit whimsically (but probably not), to refer to themselves and to have others know them once again (it was popular during the days of the Alamo) as "Texicans".  The aerosol drug flashback, sold everywhere in the remaining forty-four continental states,  is illegal in the Republic of Texas: the punishment for the offense of using flashback in the Republic is prisoner tattooing, the loss of both index fingers, and exile; the punishment for selling flashback inside the borders of the Republic of Texas  is execution by firing squad within 48 hours: no appeal, no delays, no blindfold.

A civil war in Mexico between the government and drug cartels (and between drug cartels and drug cartels) has driven the cartels and about 20,000,000 Mexicans across our former (and laughable) "southern borders". Sometime in the first decade of the 21st Century, an opponent of the easy illegal immigration from Mexico that had already brought more than 12,000,000 illegal immigrants to America -- primarily to its Southwestern states -- had said (most politically incorrectly) -- "To move to a new country, to work for yourself and your children to learn its language and culture, and to work hard and hope for the best is to be an immigrant. To move to a new country while carrying your old flag, language, culture, behavior, and national loyalties with you, is to be a colonist."

There are about 23,000,000 new colonists in the great swath ranging from the border with the Republic of Texas on the east, including all of what had once been New Mexico and Arizona, small swaths of Nevada, and irregular parts of southern California up to Los Angeles, ending at the Pacific Ocean. This is Nuevo Mexico -- pronounced in the proper Spanish-Mexican way -- and while the civil war continues to wage in the south with Hugonista rebels, trained in Argentina, reportedly occupying everything from the former southern border to Veracruz, Nuevo Mexico itself is reported to be calm and self-sufficient. Except for stories of starvation. And for stories of entire cities (such as Las Vegas, formerly of New Mexico) having to be abandoned because of water shortages. And except for Hugonista raids from the south and for Nuevo Mexico's  constant border war with the Republic of Texas.

All in all, Nuevo Mexico is still a safer place to be than the United States.

What's Wrong With the United States in Flashback?

As mentioned earlier, the economy and currency have collapsed -- imploded. Health and social services have all but ceased to exist.

There's no government money for repairs, not even after ABO -- the Almost Big One -- hits the Bay Area, Anglo-held Los Angeles,and what's left of American California.

Violence in the streets is endemic. The upsurge in domestic jihadist terrorist attacks shortly after Die-Ought-If has made suicide bombings, sniper shootings, and all forms of terrorism chic.

Nick Bottom's 16-year-old son Val, sent off to live with his grandfather six years earlier because his father is too busy using flashback to pay attention to his child, looks out on a city, Los Angeles, completely lost to tribalism: Latino gang areas, Nuevo Mexico outposts covering several miles of the southeast part of the city; Vietnamese gangs owning the south; rich Anglo Protection Associations building walls and hiring ex-Blackwater mercenaries to draw the line in Bel Air, parts of Malibu, sections around Mulholland Boulevard, the working sections of Hollywood; black gang South Central areas where too many young men have taken the middle name "Nigger"; Aryan-Brotherhood areas of L.A. where it's death to enter without a tattooed blue-tear at the corner of your eye; the high-tech-protected Asian compound near U.C.L.A. with slayer drones buzzing overhead day and night . . .

In a time where any crowd is a suicide bomber's inevitable target, crowds no longer gather. Malls are closed and turned into condos. (Nick Bottom lives in a former luxury mall, now low-rent cubies,  in south Denver.) The great sporting stadiums in America are now mostly detention centers or Homeland Security prisons. Denver has both -- the Coors Field baseball park turned into a mostly open-air prison holding around 70,000 detainees, most of them black or Latino (the populations do not mix, exept at the pitcher's mound where representatives can meet and talk on the truce rubber) and Denver's Invesco Field at Mile High where the Broncos once played. Now it's a black-roofed, black-walled, laser-eyed Regional Homeland Security Detention Center. Detainees check into Mile-High Stadium, but they never check out. Alive.

American males still get their sports fix. NFL Football, MLB baseball, NHL hockey, NBA basketball, whatever the hell the initials are for soccer -- it's all live on 3DHD TV. But the games never actually happen, as such. World-class athletes continue getting paid more money than dictators of Third World states -- of which there are many more now -- but they do their moves in a green-screen TMC (total motion capture) environment and the computers do the rest.

While Nick Bottom can drink a beer and watch his favorite pitcher throw the first pitch for the first game in a three-game series with the Mets in a perfectly rendered 3DHD Coors Field -- all the 37,000 faces in the crowd real people rendered from previous 3D video capture -- he can also smell the stench from the real Coors Field Detention Center more than four miles from his Cherry Creek Mall Manors seven-by-nine-foot cubie, subdivided from a former Baby Gap, every cubie in America big enough for a standard 7-foot widescreen 3DHD flatscreen, guaranteed by the New Bill of Rights.

Along with the terrorism, some of it directed for some obscure purpose (mostly jihadic) but the majority random, there's the flashgang violence.

Val Bottom belongs to a flashgang in L.A. Flashgangs commit violent and illegal acts solely for the purpose of flashing on them again; reliving them again and again via the cheap drug flashback.

Val's flashgang of eight boys has gang raped a 13-year-old spanic girl (for some reason Val volunteered to "stand guard" and didn't join in this time) and then Monk, Toohey, Sully, the Cruncher, Dinjin, Gene D., and Val leave the bleeding girl and retreat to their hideout --  the "eyrie" their leader Billy Coyne calls it, on the barricaded-off V-steel of an overpass high above an abandoned stretch of the 101 dropped during the ABO that Val barely remembers -- to flash on the rape.

Once safe high among the girders and slabs, Val's flashgang flashes again and again, always to repeated orgasm, reliving -- over and over -- every sensory detail, sight, sound, thought, feeling, and physical sensation of the rape of the young spanic girl. Such power. To rape and beat someone not once but fifty times. A hundred times!

The only thing Val Fox . . . his school name, his grandfather Leonard's name actually, since Val is really Val Bottom but will not honor his father who abandoned him . . .the only thing Val Bottom wants to flash on is the shooting of his old man. The killing, the very personal killing -- Val now has the 9mm Beretta semi-automatic and the ammunition -- of ex-detective Nick Bottom by his abandoned and forgotten just-turned-16-year-old son Val Bottom.

Shooting his father for the sin of abandoning him will happen soon, Val vows, despite the distance between Los Angeles and Denver where his father lives and despite chaos that's ripping the nation apart. Val vows that he will settle the score with his absentee father.

How About New Forms of Energy, New Types of Cars in the Future of Flashback?

Evidently our current hope-and change-focus on windmills didn't work out so well. Ex-homicide detective Nick Bottom lives in Denver where the locals have always taken an undeserved personal pride in their view of more than 150 miles of the Continental Divide. The line of snowy high peaks, a very few rising to more than 14,000 feet, have always shown pure white against the deep blue Colorado sky.

Now all of that view -- and further beyond the curve of the earth, north far onto the plains and Jim Bridger mountain wilderness of Wyoming and south beyond Pikes Peak deep into what had been New Mexico -- is studded with abandoned wind-turbine windmills. There are hundreds of these windmills, thousands of them between the Canadian Wall and the point where the mountains dwindle to desert near what used to be the Mexican border, and each tall, rusted, abandoned windmill is 350-ft. or 400-ft. tall. The blades are frozen in place from the day the state utilities finally gave up on them. Remnants of hundreds of thousands of birds, especially the night-migrating species, lie sliced and diced under the old snow and thin high-country soil. Giant conduction cables snake across and around and down the slopes and through slashes in the forest especially cut for them -- for our renewable wind power salvation --  more than a decade and a half earlier.

Earlier American administrations were more obsessed with windmills than Don Quixote had been. And the outcome is much the same as the Knight with the Woeful Countenance, save that America has spent trillions of dollars in a mostly vain -- and ultimately abandoned -- attempt to capture the wind. There is no money left to tear down and cart away the giant windmills that mar the view along every seacoast, across every prairie, and along the crest of almost every great mountain ridgeline in America.

So in Flashback we see the hundreds upon hundreds of windmills along the Divide west of Denver rusting in the high, chilly summer and winter sun above 11,000 feet. Val and his grandfather, Leonard, pass under these cold sentinels in the moonlight as the armed convoy of 18-wheelers they have taken from L.A. follows the deteriorating two-lane highway up and over Loveland Pass, over the summit at 11,990 feet. Val finds the line of 400-foot-tall columns frightening in the moonlight. Meanwhile, massive cables scarring the mountains on both western and eastern slopes of the Divide are turning a vomitous rust brown. No electricity flows through them. Denver and the other cities in Colorado and Wyoming receive power -- between rolling brownouts -- from huge new coal-burning plants or from one of the small nuclear reactors mass-produced in India or Japan.

The Sierra Club demands -- no longer requests, but demands -- that the thousands of rusting windmill skeletons be removed from the Continental Divide and from America's other lonely, lovely windy spots. But there's no money to throw a big tarp over them, much less remove them.  Evidently this drives some lovers-of-the-planet mad. According to the Homeland Defense Security Agency's annual assessment, the Sierra Club has become a terrorist organization, responsible for more than three thousand suicide and terror bombings a year. (This makes it one of the minor terrorist groups operating in America in Flashback's near-future present.)

A few freelance scavengers try to salvage precious metals in what's left of the wind turbine's motors and many of these people fall to their deaths, blown by high winds from the stalks and bulbs of the 40-story tall turbines. Meanwhile, the windmills stay there, standing along the high mountain skyline like some ugly metal picket fence; or perhaps, to reach for an odder but more interesting (at least to me) simile, looking more like the rusting, long-legged remnants of some Martian War Machine Invasion gone terribly wrong for the Martians. (Our generation, of course, were the Martians in this folly.)

As for futuristic cars -- a few exist, but Nick Bottom and his fellow Americans rarely see them except as an occasional blur hissing past them in the Lexus Lane. One of the characters in Flashback describes the hydrogen and fuel-cell-powered cars the nine Japanese Federal Advisors and a few rich and corrupt Americans drive as "low, slick skateboards with bubble windshields and a clutter-free interior out of a 1957 Popular Mechanics". The old high-occupancy lanes on I-25 and other urban Interstates have become the Lexus Lanes, reserved day and night for the few VIP vehicles. Unauthorized driving in the Lexus Lane, no matter how jammed the traffic on the regular lanes might be, means automatic loss of a driver's license and a visit to Mile-High Stadium. The Lexus Lanes are almost always empty. Flashgangs often lay mines in them, just for the hell of it.

Nick Bottom, like so many Americans, drives an eighteen-year-old gelding. Geldings are gasoline-electric hybrids built almost as long ago as our present day, but with their gasoline engines and all attendant internal-combustion bits ripped out and the primitive electrical systems re-rigged to power the hybrid's small electric motors at each wheel. Of course, most expensive hybrids from our decade and the last weren't built to run on electric power alone. They do so poorly.

Don't look for any high-speed chases in Flashback. Nick and most other Americans have the option of driving 28 miles a day at 38 miles per hour or 38 miles at 28 m.p.h.. And that's only if there's lots of downhill involved.

It takes about sixteen hours to recharge Nick's gelding and the electricity from the reactor at the Rawhide Project near the Wyoming border isn't cheap. But with regular gasoline going for more than $58 a gallon -- old bucks, real dollars -- Nick pays for his trickle-charge and hopes his gelding holds together for a few more slow miles.

What About the Rest of the World?

The rest of the world? Who gives a damn about the rest of the world?

Regular Americans rarely give much of a damn about the "rest of the world" even in good times -- except for planning expensive European vacations where they'll be insulted by their hosts -- and they're even less interested during, say, the Great Depression or in the years since the Die-Ought-If.

But we get glimpses of the Rest of the World through Nick Bottom, his father-in-law Leonard Fox, the Japanese billionaire and powerful Federal Advisor Hiroshi Nakamura, and even through 16-year-old Val Bottom's points of view.

The Rest of the World has been busy with its own chaos while the United States has economically imploded and geographically shrunken:

A couple of million young American men and women are fighting "overseas" -- in the warlord-ridden mess of civil-war-divided China; in Malaysia and Indonesia and the free-fire zone once called Pakistan; in parts of Guatemala and Colombia -- but the United States is not at war. These American soldiers are mercenaries, hird to fight for the rising new superpowers -- Nippon, India, Brazil -- and we've brought back the draft (conscription, Selective Service, compulsory military service)to meet the need for troops.  We had to. Payment for our military's services is America's primary source of hard currency.

Val Bottom, just turned sixteen, has already received his first notification card from the SS (Selective Service), a subset now of Homeland Security. They're going to keep close tabs on him until his induction after his seventeenth birthday.

We also get glimpses that tell us that the Global Islamic Caliphate -- only a fervent fever dream now in a billion or so minds -- is real enough in the post-Die-Ought-If days of Flashback. The Global Caliphate is a giant crescent, its central curve and core and capital in the Mideast where the triumphant states of Iran and Syria struggled toward mere regional hegemony in our own day. It seems that they succeeded. And then some. The northern horn of the Caliphate crescent stretches from the heart of the Mideast (Mecca and Medina, no longer part of the dead state Saudi Arabia at the heart of this heart) across Turkey and eastern Europe and all of Western Europe with the sharp tip of its crescent ending in Canada.

Europe, in our not-so-far-away Flashback future, is -- more than anything else -- old. Evidently it had neither the heart, stomach, energy, or armies for struggle. The E.U., save for the convenience of the euro in parts of the continent, has ceased to exist. Most of the nations of Western Europe -- as nations qua nations -- have similarly ceased to exist. What the hell -- most of them had long since been embarrassed by anything so crass as patriotism or "nationalism". Those ideas belonged to a bloody and dusty past.

So the Global Caliphate is vital across Western Europe and the U.K., allowing islands of "autonomy" for the remnants of the old nations occupied mostly by old men and women. The Global Caliphate, in contrast, is young. And filled with the energy of more than two billion True Believers who are seeing their faith's dream come true.

In Flashback we see these places and events as through a mist . . . or through a veil. Professor Emeritus George Leonard Fox has been married three times and we hear that his grown daughter in his second-marriage was wed in France and "went under the veil". He's not heard a word from her in the decades since.

The southern horn of the Global Caliphate's crescent sweeps triumphantly -- following the curve of Islam's first great expansion in the 7th Century -- across northern Africa, across the Atlantic into parts of Central America, with its sharpened horn buried deep in southern Mexico.

Canada, used to dividing itself into smaller parts to appease ethnic groups, languages, and claims to prior ownership, now divides itself gracefully into parts of the Umma and scores of local Canadian enclaves, many run by First Peoples, others by gangsters and terrorists, some by both groups combined. Ottawa's seat of government has  control over Parliament Hill -- on a good day -- but little more. The most common baby name in Canada in the time of Flashback is Mohammed. (Way back in 2010, this was the most common baby name in Sweden.)

We learn in Flashback that jihadist terror in the United States is widespread, but the violence tends to be lost against the backdrop of chaos. Cities, states, and Americans  are making a separate peace whenever possible.

In the first draft of Flashback, more than seven months before I heard the first news or whisper or rumor of this reality, I had written that Muslims had demanded that a mosque be built on the site of New York's Ground Zero -- the site of the 9-11 attack on the World Trade Center. I wrote this because of my study of the habit of expansive Islam in the Middle Ages -- and after the Middle Ages --  so frequently building mosques on the sites of great military victories over the infidels. (Christianity, of course, had done similar things, building churches and cathedrals over "pagan" sites -- but most of these sites were ancient ruins or druid stones.) Islam built its trophy marks more quickly and with little subtlety.

"Hagia Sophia" is Greek for "Holy Wisdom" and the Christian cathedral to rise on that site in Constantinople was dedicated in the Fourth Century A.D.. Hagia Sophia was formally consecrated and dedicated in the name of logos -- "discourse" or "reason" or "knowledge", as in the idea of "Word" from the opening of the Gospel according to John --" In the beginning was the Word, and the Word was with God, and the Word was God." Besides dedicating the cathedral to reason, it meant dedication to the Holy Spirit who is the bringer of Grace and source of human reason.

From 260 A.D. to 1532 A.D., the Haga Sophia served as the central Constantinople Cathedral for both Orthodox and then Roman Catholic faith. The story is told that in May of 1532, as Ottoman Turks under Sultan Mehmet II broke through siege defenses around Constantinople, up to 50,000 Christians rushed to the great square outside Hagia Sophia and then pressed into the cathedral itself, where priests and bishops were saying Mass, the Holy Liturgy, and the Prayer of the Hours around the clock -- begging God the Father, the Holy Spirit, and especially Jesus Christ to deliver them from the infidel.

But the infidel - or in these infidels' particular view, the enemy of all infidels, the followers of the Prophet -- prevailed that May day in 1532. The sultan had promised his men three days of unrestricted looting and pillage if they succeeded in taking Constantinople, and Mehmet II was as good as his word. The thousands of Christians cowering in Hagia Sophia -- including the bishops saying Mass until Muslim troops beat them into silence or killed them -- were fair game for such pillage. The cathedral was deliberately desecrated and looted and the men, women, and children praying there killed on the spot -- except for the thousands who were dragged off in chains as slaves.

When Mehmet II entered Hagia Sophia, he immediately ordered it converted to the Ayasofya Mosque -- as per the tradition of raising mosques to praise Allah after great victories. Hagia Sophia remained a mosque from 1532 until 1935 when the first Turkish president and founder of the secular Republic of Turkey, Mustafa Kemal Atatürk,  ordered the mosque turned into a museum.

So this is why -- seven months before any news of the debate about the mosque at Ground Zero hit the media -- I had written in my first draft that in the near-future of Flashback time, over the hole at Ground Zero, rose the Sharid al-Haram -- the largest mosque in North America.  Sharid al-Haram means something like  Martyrs of the Holy Place, or so young Val learned in school in Los Angeles, the mosque eternally (and quite correctly, according to young Val's teachers) memorializing the martyrdom operation of September 11, 2001 -- the day, the teachers explained, when the American Hegemony and illegal occupations of Islamic holy lands finally began to break.

September 11 is one of the days in the novel and Val and his grandfather hear not only the AK-47 shots of the faithful echoing around Los Angeles in celebration of the day, but also most of the church bells in L.A. ringing in peaceful and sympathetic support of the Islamic holiday.

Then, in my second draft, I took out the Sharid al-Haram mosque. I felt it was just too cynical. Muslims, especially American-born Muslims, I felt, would never be so completely insensitive and overbearing as to demand a mosque on the very place that jihadist Islam -- with the terrorists screaming Allahu-Akbar! as literally the last things the men, women, and children in the hijacked aircraft would ever hear -- had attacked America. And if they were to be so outrageous, I thought as I removed those Sharid al-Haram paragraphs from the second draft, New York and American politicians would never allow such an outrage to get beyond the talking stage, no matter how dedicated to religious freedom were are in this country. Building a mosque at or near the Ground Zero site would be like . . . well, like raising a huge mosque on the foundation of the great Hagia Sophia Cathedral in Instanbul. Raising it literally on the bones and bone dust of the slaughtered.

Well, imagine my surprise. Reality does that to me. And frequently.

[/aeva]

[PTY]

prestala sam da čitam kod Six Flags Over the Jews: bojim se spojlera, jer ovo je romančina za koju mi treba najmanje 30 sati, kakvo crno brzo čitanje...   

[Gaff]

Je l' ovo promaklo samo meni?



Nije The Sword of Truth al' tu je negde...


"THE OMEN MACHINE - This is the extraordinary story of what happens next in Richard and Kahlan's world now that the great war has ended.  (A few have asked, and no, there is no connection whatsoever to THE LAW OF NINES.)  I'm having a great time writing this book and can't wait for people to read it.  From the first sentence you will be just as mystified as Richard, Kahlan, Zedd, and many of the other characters we've all come to care so much about.  I can't say much more for now... except fear what is about to happen." - Terry Goodkind, December 2010

[Nightflier]

Ma jeste SoT. Pola interneta mu se izruguje.

[Gaff]

David S. Goyer, Michael Cassutt - Heaven's Shadow





Je l' ovaj David S. Goyer ovaj David S. Goyer: http://www.imdb.com/name/nm0333060/  ?

[mekon.com]

David S. Goyer, Michael Cassutt - Heaven's Shadow





Je l' ovaj David S. Goyer ovaj David S. Goyer: http://www.imdb.com/name/nm0333060/  ?

[mekon.com]

David S. Goyer, Michael Cassutt - Heaven's Shadow





Je l' ovaj David S. Goyer ovaj David S. Goyer: http://www.imdb.com/name/nm0333060/  ?

[mekon.com]

David S. Goyer, Michael Cassutt - Heaven's Shadow
izgleda da jeste..http://fantasybookcritic.blogspot.com/2011/06/heavens-shadow-by-david-s-goyer-michael.html




Je l' ovaj David S. Goyer ovaj David S. Goyer:

[Gaff]

Hvala, mekone.

Interesantno... biće i filma/trilogije...

[mac]

Ma garantovano će nam tri puta prodati istu foru.

[Gaff]

Biće dobro ako bude samo tri puta... što me podseti...