SF ILI GLAVNOTOKOVSKA KNJIZEVNOST?

[Meho Krljic]

Sjajno ispisano, Nyarla. Svaka čast!!!!!! I potvrđuje da bi trebalo definisati glavni tok ako hoćemo da o njemu divanimo. Što je možda i nemoguće. Da li je isti glavni tok ono što sadrži Džeka Londona, Danila Kiša, Dostojevskog, B. Travena (neki kažu da je i ovo bio Dž. London), Orhana Pamuka, Zukia Mišimu i Nika Hornbija. Da li su Hornbi, Daglas Koplend i recimo Helen Filding 'glavni tok' ili žanr (čije bi ime bilo, hmmm, 'mladi, beli srednjeklasni pisci za mladu belu srednjeklasnu publiku'). Valjalo bi to definisati ali ko ima snage za to? I da li je zaista nužno ako nas ionako samo interesuje dobra literatura?

[angel011]

Helen Filding spada u "chicklit", a Nik Hornbi u "ladlit".

[Meho Krljic]

Da, ali da li su ladlit i chicklit žanrovi (čime prizivamo definicju žanra) ili samo buzzwords koje je izmislio kritičar nekog lifestyle magazina u trenutku sulude ambicije da ga istorija po nečemu ipak zapamti?  itd....

[angel011]

Ukoliko nekog ne bi mrzelo, moglo bi se izdvojiti dovoljno specifičnih osobina da se chicklit i ladlit definišu kao žanrovi (ili podžanrovi). Nije bitno ko je izmislio termin i zašto, ako je taj termin opravdan.

[---]

jerbo je žanr jedna seksipilna, pardon, fleksibilna kategorija. u osnovi žanra je oksimoron, što se vidi već i iz ove moe moronske opaske. kategorije bi morale biti, ovaj, osnove teorije, to jest, uvida, i kao takve sposobne da budu stabilne, ili, na primer, postojane kano klisurine, dočim reč fleksibilno, kako sama reč kaže, označava nešto "podložno". kad se sve sabere, pa uradi razlika kvadrata, žanr mu dođe baš onako... podložan. nešto tu miriše po užeglom ulju, da l sa kategorijama, da l sa žanrom.

i, onaj, meho puziću, to jes, krljiću, koji to kažu da je b.traven -džek london? (sad, kolko mene nisu učili u čkoli, džekili grafit london je nešto skviknuo u sred prvog onog rata sveckog, a hjuston u "open book" piše kako se dopisiv'o sa travenom još tamo posle rata onog drugog, isto sveckog.)

[Meho Krljic]

U mojim sabranim delima B. Travena piše da se, jelte, nije znalo ko je Traven i da su neki sumnjali da je u pitanju Dž.Lž Očigledno da ti neki nisu dobro uradili svoje domaće zadatke, a ni ja kad ih ovako citiram.

[Kastor]

Da li je isti glavni tok ono što sadrži Džeka Londona, Danila Kiša, Dostojevskog, B. Travena (neki kažu da je i ovo bio Dž. London), Orhana Pamuka, Zukia Mišimu i Nika Hornbija. ?

Hornbija si stavio u istu rečenicu sa piscima...
Oćeš da te zveknem levom ili desnom?

[Meho Krljic]

To je bio način da ilustrujem svoju poentu. Ali ako moraš, onda ajde desnom, da ne kaže niko da sam pička.

Edit: vidim da sam napisao Zukia umesto Yukia Mišimu... Brzi prsti....

[Kastor]

moglo bi se izdvojiti dovoljno specifičnih osobina da se chicklit i ladlit definišu kao žanrovi

Yup i ja mislim tako i (zlo)slutim da u budućnosti nećemo moći da se odbranimo od te poplave.

[Cornelius]

Zato, svaka prica tipa "ovaj zanr, onaj zanr, klavnotokovna knjizevnost" je neracionalno globalizirajuca, potpuno nepotpuna i naivna, ako iza takvih izjava ne stoji debela, cvrsto argumentovana i ozbiljna prica zasnovana na smislenom komparativnom proucavanju vise pojedinih knjizevnih dela. Tek tada se mogu iznositi samo neke pretpostavke o  odgovorima na ovako preopsirne i nedorecive teme... "sta je bolje, ovo ili ono". Ako ista ikada ovako opste moze biti bolje od necega podjednako sirokog, mislivsi na termine "zanr" i "glavnotokovna knjiz"... pitanje je ispravnosti merila po kojem se neki kriticki ili estetski sud u ovako nenormalno neobuhvatljivoj problematici uspostavlja... nad ovim terminima.

Književno delo je izraz piščevog životnog shvatanja i iskustva. Vredno književno delo je suština ljudskog života, otkrivena i prikazana u njegovom najdubljem i pravom smislu, u svoj punoći i totalnosti. Ono otkriva bogatstvo života za kojim težimo ili protiv koga se borimo. Književno delo je i društvena pojava. Ono trajno deluje na oblikovanje društvene svesti, jer izražava stalnu društvenu težnju.

Termin glavnotokovska književnost ne znači ništa, ako mu nismo dali granicu. U našem slučaju, to bi mogla da bude književnost odredjenog umetničkog i duhovnog kvaliteta koja je široko prihvaćena kao kvalitetna od strane stručnjaka i laika.

Znači, glavnotokovska književnost nije vidjena kao kič. Kič označava jeftine "umetničke predmete" načinjene industrijski i namenjene masovnoj potrošnji. Kič podrazumeva estetiku neukusnih, vulgarnih i glupih elemenata, ali je savršeni simbol našeg potrošačkog društva. Kič se definiše kroz pet principa: osrednjost, neadekvatnost, nagomilavanje, sinestezija i udobnost. Tako se kič delo odlikuje ponavljanjem, gomilanjem i preteranom teatralnošću, stvarajući stereotipe koji odgovaraju brzom zadovoljavanju popularnih potreba.

Sve ovo što sam napisao može da bude definisano na potpuno drugi način. Svugde može da se doda "uslovno rečeno". Potom svaka definicija može da bude pobijena nekom drugom. Takodje, svaki post može uvek da bude dublji, analitičniji, obuhvatniji, precizniji, inovativniji, itd. Medjutim, cilj ovog topika nije bila akademska rasprava, nego ćaskanje o književnosti, o naučnoj fantastici i fantastici. Mislim da niko živ ne bi čitao postove od sto hiljada slovnih znakova u kojima bi se postavila "cvrsto argumentovana i ozbiljna prica zasnovana na smislenom komparativnom proucavanju vise pojedinih knjizevnih dela". Ovo je samo ćaskanje, razmena mišljenja. Cool man.

[---]

U mojim sabranim delima B. Travena piše da se, jelte, nije znalo ko je Traven i da su neki sumnjali da je u pitanju Dž.Lž Očigledno da ti neki nisu dobro uradili svoje domaće zadatke, a ni ja kad ih ovako citiram.

ma nisam kazo da moraju klečati na okomcima ti što su tako napisali, nego nisam ranije čuo za tu teoremu, pa reko sam sebi, ovako sam reko, ček, otkud sad to dođe?
ne velim da je bezbele veze, nego se pitam...

[Meho Krljic]

U svakom slučaju, ja sam u međuvremenu proverio na wikipediji i naravno da se London ne spominje kao mogući alter ego Travenov.

[Mica Milovanovic]

U svakom slučaju, ja sam u međuvremenu proverio na wikipediji i naravno da se London ne spominje kao mogući alter ego Travenov

Ja se skoro vratio iz istog i tamo ništa ne pominju...  

Kad bolje razmislim, u teoriji kinjizevnosti nikada nisam naisao na termin "glavnotokovska knjizevnost"...

Nyarla, ja pod "mainstream fiction" podrazumevam književnost koja nije žanrovska... Ne znam da li je to baš adekvatna definicija, ali još nisam sreo nekoga ko se bavi žanrovskom književnošću kome ovaj termin nije blizak...

Ako se slažeš da je Darko Suvin jedan od najcenjenijih svetskih izučavalaca SF-a evo ti deo njegovog intervjua iz vodećeg svetskog časopisa za akademsko izučavanje SF-a kao žanra: Science Fiction Studies:

DS: If you analyze the plot in the major works of Gibson, it is what I call (in my Foundation essay, "On Gibson and Cyberpunk SF") "Romeo and Juliet in Chiba City." There is a love story between two little people, not between the owners, the big people: the big people are horrible; those up there in the orbit are monsters, are freaks. These little people, the computer cowboy and the street samurai, try but can't maintain a love affair, just as Romeo and Juliet's love affair was chopped up. The stars are against them, in this case not the Elizabethan astrologers' stars but the little shuriken of that sleazy corporate world. So I think there is a real rebellion in the best of Gibson; there is sympathy for the little people; there is a very clear, cynical view of the power struggles. In that sense, I think, the cyberpunk writers have half a dozen forefathers: one is Bester, another is Pynchon, maybe; and certainly Burroughs, too. So they are at the interface of SF and what is called mainstream literature, although of course they stay inside SF. And Burroughs is the one who showed us that the hallucinatory operators are real; in other words, a world where drugs are normal, where killing is an everyday occurrence—the world of high capitalism—is real. Let's say the best of cyberpunk can be read—with many impurities—as a kind of Rousseauist rebellion. I would defend, for example, Neuromancer very strongly. I think it is certainly politically much better informed than the New York Times or 99 percent of the North American population. Of course Gibson is exceptional. Even in Shepard's book Life During Wartime a global war is going on for years and years because two Panamanian families somewhere behind the scenes are fighting each other! That's politically illiterate. Sterling's novel Islands in the Net is not bad, but it's politically illiterate, too. I'm sorry, but that's the way people get educated today.

[Antonius]

Nisam znao da je Lem preminuo... U svakom slučaju, "Glas Gospodara" je nešto što je meni jako jako dobro... Genijalno. Solaris mi je za nijansu tanji... Verovatno mi se GG više dopada zbog teme kojom se bavi... Nemogućnost komunikacije... I tako.  

[Nyarlathotep]

Da, kapiram sta hoces da kazes i hvala za citat. Nisam nesto preterano nacitan teorije SFa (nisam se time detaljnije bavio, vec samo sporadicno, citajuci studije o teoriji fantasticne knjizevnosti uopste, gde se cesto zakaci i SF), ali Suvina sam svojevremeno nesto citao i, naravno, shvatam ga kao cenjenog strucnjaka... iako nisam podrobno upoznat sa njegovim radom.

Jasno sta Suvin hoce da kaze, i to se prilicno podrazumeva, ali, hajde, reci mi sta bi to bila "mainstream knjizevnost", ako bi je posmatrao neko koga zanr uopste ni malo ne interesuje, a opet da se ne radi o osobi koja se zanima popularnom i komercijalnom knjizevnoscu. U neobuhvatnim okvirima ne-zanrovskih knjizevnosti odrediti "glavni tok" je opet nesto sasvim drugacije (znano teze i nejasnije), nego sto je to jasno posmatrano iz ugla fana ili proucavaoca zanra. Nadam se da me razumes.

[Mica Milovanovic]

Slažem se...
Kako ja shvatam, izraz "glavni tok" obično se samo koristi u žanrovskoj kritici da označi "ono što nije žanrovska književnost"...
Ne bih tome pridavao neku preveliku važnost, niti insistirao na preciznoj definiciji...

[Aleksandar Žiljak]

Nekako mi se u zadnje vrijeme čini da je "žanr" zapravo trgovačka kategorija, da ne kažem komadić papira koji se mora naljepiti na policu s knjigama, jer trgovci u knjižarama moraju nekako da sortiraju robu koju prodaju. Onda se traže neki elementi koje ima pojedini žanr, pa se npr. vestern definira određenim prostorno-vremenskim odrednicama (američki zapad, druga polovica XIX st.), erotski se definira kako se već definira   , krimić je razumljiv već iz imena, etc. etc. Definicija SF-a? Da, o tome se sporimo već 50+ godina. U praksi se događa da se na istu policu, pod papirić "SF, Fantasy, Horror" guraju tri žanra, pa se onda oni objedinjavaju u tzv. spekulativnu fikciju (zgodno jer kratica ostaje ista).

A onda je mainstream sve ono što se ne da podvesti pod nekakve jednostavne definicije kojima se, tobože, definiraju žanrovi.

Najgore je u cijeloj priči što se onda pojedinim žanrovima dijele nekakve vrijednosne etikete, u smislu "Mainstream je bolji od ovog ili onog žanra". U praksi to znači da je netko, tko je izdrkao hrpu nesuvislih sranja, a trpaju ga u tzv. mainstream, po mišljenju akademskih krugova, bolji od onoga tko je pošteno napisao neki tekst, koji je pao u žanrovske okvire. Ma idite, molim vas!

[Nyarlathotep]

Nekako mi se u zadnje vrijeme čini da je "žanr" zapravo trgovačka kategorija, da ne kažem komadić papira koji se mora naljepiti na policu s knjigama, jer trgovci u knjižarama moraju nekako da sortiraju robu koju prodaju.

Nazalost, danas je to tako i u literarnoj i muzickoj industriji. Bukvalno tako. Treba sve one sarene knjige ili ploce poslagati po adekvatnim policama. Kada se zanr kao svojevrsna kategorija prozne knjizevnosti formirao, to je vec druga prica.

Najgore je u cijeloj priči što se onda pojedinim žanrovima dijele nekakve vrijednosne etikete, u smislu "Mainstream je bolji od ovog ili onog žanra". U praksi to znači da je netko, tko je izdrkao hrpu nesuvislih sranja, a trpaju ga u tzv. mainstream, po mišljenju akademskih krugova, bolji od onoga tko je pošteno napisao neki tekst, koji je pao u žanrovske okvire. Ma idite, molim vas!

U pravu si... mada, cinjenica da se covek satro "bavi" knjizevnoscu i umetnoscu, ne iskljucuje mogucnost da je zadrta, ogranicena debilcina bez relanijih veza sa onim cime bi se zaista trebao baviti. Citiracu savrsenu izreku Duleta Gojkova iz BKGa, koja mnogo toga objasnjava: " U ovom nasem poslu (mislivsi na knjizevnost) 90% ljudi je stvarno OK, ostatak idiota sedi u Akademiji nauka i umetnosti." Uvek me je svrbela patka za neke akademike i te neke drzavne ekipe, znam samo da su mnogi raspirivali neosrpski nacionalizam '90tih i da slaninare tamo u akademiji... tek relativno skoro, na ponekoj knjizevnoj veceri, sam se i uverio koliki to idioti, debili i polu-obrazovani, glupi demagozi mogu da budu... mislim, imam prijatelje koji u zivotu nisu procitali po 5 knjiga, pa su opet normalni ljudi, i sebi ne bi dozvolili da prde onakve gluposti.

Tuzno je sto takvi idioti kreiraju kulturnu sliku i diktiraju neki nivo u ovoj zemlji. Ne znam kako je to u Hrvatskoj. Tamo sam imao kontakt samo sa sf/h/f fanovima i muzicarima... i bilo mi super.  

[Alex]

Nekako mi se u zadnje vrijeme čini da je "žanr" zapravo trgovačka kategorija, da ne kažem komadić papira koji se mora naljepiti na policu s knjigama, jer trgovci u knjižarama moraju nekako da sortiraju robu koju prodaju.

Uvek je to bilo tako!
Suština žanrovske podele je u tome da bi ljudi koji vole određene stvari lakše mogli da ih prepoznaju (pre konzumacije) i dođu do njih.

[Meho Krljic]

Ne bih baš žanrovskoj podeli pripisivao samo i isključivo utilitarnu vrednost, mada ona jeste možda najvažnija. Ali opet, žanr ipak definišu i neke druge stvari osim stajanja na istoj polici u radnji: sličnost motiva, ideja, slika. Koja ne mora da se proteže i na sličnost stilova i samih priča, naravno...

[Cornelius]

Dešava se da glavnotokovska književnost upotrebljava žanrovske elemente da bi se uspešnije izrazila ili brže privukla pažnju. Tipičan primer je francuski pisac Mišel Uelbek sa njegovim romanom "Mogućnost ostrva". U pitanju je naučnofantastični roman o sekti koja članovima obećava besmrtnost kroz kloniranje i tako postaje moćnija od tradicionalnih veroispovesti. U romanu, on razotkriva mehanizme modernog društva zasnovanog na manipulaciji, prevari, skandalu, novcu i odsustvu duhovnosti. Njegov roman je dobro konstruisan, a naučno fantastični deo je uradjen zanatski. Stil mu je ravan, jednostavan, bez posebne izražajnosti, što nije slučajnost, nego izbor, oznaka vremena u kome živi. Uelbekov roman je podelio mišljenja kritike i publike. Jedni ga smatraju filozofskom meditacijom, drugi oštrom kritikom društva, dok treći u njemu vide provokaciju sa komercijanim ciljem. Sâm autor kaže da je "Ostrvo" roman o otudjenim ljudima. Uelbekova knjiga, pod etiketom "kontroverzna i polemična", izašla je u više od dvadeset zemalja.

[Nyarlathotep]

Suština žanrovske podele je u tome da bi ljudi koji vole određene stvari lakše mogli da ih prepoznaju (pre konzumacije) i dođu do njih.

Izvini, drugar, ali ovo nema veze sa pojmom zanra u knjizevnosti. To sto se danas zanrovske odrednice koriste radi lakseg kanalisanja komercijalizacije knjizevne industrije je situacija primerena iskljucivo danasnjem masovnom trzistu. Zanr nikako nije nastao da bi se nesto lakse prodalo. Nastao je usled prirodnog grananja tokova pripovedacke proze, i nije planski uvodjen ili postavljan. Vremenom su se neki idejno-formalni principi izdvojili i zaokruzili na osnovu uocljivih medjusobnih slicnosti medju pojedinim delima, i postali opsti prepoznatljivi "zakoni" tj. principi pripovedanja. Lepo kaze Meho. Ja ne verujem da su Dostojevski ili Flober, kada su pisali, razmisljali o komercijalnoj isplativosti zanra, koliko o samoj knjizevnoj gradji koju stvaraju.  

Dešava se da glavnotokovska književnost upotrebljava žanrovske elemente da bi se uspešnije izrazila ili brže privukla pažnju.

Ni sa ovim se ne bih slozio. Nekako ne razumem ovakvu generalizaciju. I da li se takva podela uopste moze izvrsiti?  

Ulemeka nisam citao, te ne mogu napamet pricati, ali zaista ne razumem kako nekakva glavnotokovska knjizevnost moze pozajmljivati nesto od zanra "da brze privuce paznju". Nije li celokupna knjizevnost, opste gledano, jedna potpuno heterogena i idejno sasvim slobodna beskrajna materija gde ne postoje takve striktne podele, niti bilo kakvi recepti za brzo privlacenje paznje (mozda paznje na trzistu, ali cije paznje onda? da li pravi umetnik razmislja o prodajnom potencijalu proizvoda, ili o umetnickom dojmu, unutrasnjoj gradji dela i sirem knjizevnom kontekstu u koje se ono postavlja?) Lako je uocljivo ucestalo koriscenje zanrovskih elemenata u nekim ne striktno zanrovskim delima radi efikasnijeg ucinka samog dela.... medjutim, onda, koliko to ustvari nije ili jeste zanr, moze se postaviti pitanje. Ne spada li to delo pod zanr cijim se aparatima pripovedanja koristi? Sta ga onda izdvaja iz zanra? Sire prepoznatljiv kvalitet? Jeste li "Vrli novi svet" naucna fantastika? A jeste li po opstem stavu Haksli sf pisac?

Zanima me, da li su po tebi onda Hofman, Po, Gogolj, Mopasan, Birs ili pomenuti Haksli, bili glavnotokovski ili zanrovski pisci? Ako jedan autor stvara unutar i izvan nekog zanra, kao sto vecina velikih pisaca radi, oduzima li mu se onda zanrovska pripadnost, i da li se onda cvrsto pripisuje tzv. glavnotokovskoj struji?

Jeste li Po prvi pravi, i jedan od najboljih pisaca horora ikada? A spada li pod korpus glavnotokovske knjizevnosti? Sigurno da spada ako ga je zvanicna knjizevna kritika oduvek uzdizala u vecnost. Cesto ces od nekih konzervativnih profana na faksu cuti: "Po se koristio ovim ili onim motivima straha stilski izuzetno vesto itd". Ja kazem: "Istina, ali Po, izmedju ostalog, je i 100% horor pisac". S druge strane, iako je Po prakticno izmislio detektivsku kratku pricu (doduse pisao ih je znatno manje od horora), jeste li on prepoznatljiv zanrovski pisac ovakve proze?

I da, nekako, ja zaista mislim da ne postoji cvrsta i jasno odredjena granica koja odvajkada radvaja zanrovsku i glavnotokovnu knjizevnost. Sama priroda knjizevnosti to ne dozvoljava. Koliko se onda od romantizma, simbolizma, nadrealizma ili postmoderne moze ubaciti pod fantastiku, kad zaista veliki deo motiva, prikaza, ili metaforicnog opstenja se manifestuju upravo kroz fantasticku uobrazilju, natprirodne pojave, ili neku drugu prepoznatljivu zanrovsku odrednicu? Koliko koriscenje same fantastike u knjizevnosti jedno delo pripisuje nekom od zanrova fantastike? I u kojoj meri? Isto je veoma tesko odgovoriti na ovo.

Moze li jedan pisac napisati 5 odlicnih i kvalitetnih romana koji pripadaju pod 5 razlicitih zanrova + jos boljih 5 romana koji ne pripadaju ni jednom zanru (ili svima po malo)? Kako ga onda definisati? Kome prisvojiti?

Jbg, kod ovakvih prica najbitnija je argumentovati izjave cvrstim i jasnim dokazima, sto ovde, kao sto si rekao, nije najizvodljivije. Inace, da neko napise smislenu opsirnu studiju i objavi je ovde, rado bih je procitao ma koliko velika bila. Verujem i ostali koje interesuje tematika.

I uvek se moze reci, laganica pricica i caskanje su jedno, ozbiljno, argumentovano i pronicljivo promatranje ciji se sud bar donekle moze uzeti za merodavan jeste nesto sasvim drugo. Ja stvarno ne zelim nista ne zelim da namecem, samo ukazujem na razliku.

uf, dosta od mene vise ...  

[---]

ček, jeste učili vi tamo kod marčetićeve ili kvasa te žanrove? i šta vele? koliko žanrova ima u književnosti, kako se to razlikuje?
je l zbori nešto otaj viktorio i go, vidim sad ga čitaš. u kom je on žanru pisao?
da sam knjižar, ja bih te "jadnike" tutno međ socijalnu dramu, et vala ako ne bi. glavnotokovsku.

[---]

verujem samo u institucionalizovano znanje, nemo ti meni tu, vrdalama.
sta kaze kvas, on predaje knjizevne rodove & zanrove, ili kako vec, na beogradskom universitetu, na katedri za teoriju knjizevnosti?
daklem, autoriteta maxima.
i, glavnotokovska ili sf knjizevnost? ima li to smisla?

[Nyarlathotep]

Ne postoji katedra za cistu teoriju knjizevnosti, vec katedra za opstu knjizevnost i teoriju knjizevnosti, gde je teorija knjizevnosti u odnosu na istoriju knjizevnosti u daleko manjoj srazmeri... fala bogu...

Kvas predaje teoriju knjizevnosti antike na prvoj godini, marceticka ostalu teorju, kaoliko se ja secam...
a ni Kvas, niti bilo ko sa katedre za opstu nije autoriteta maxima, ljudi samo predaju i tumace odavno zakljucene i ustaljene stvari... nema puno Kvasovog, niti bilo cijeg drugog sa fil. faksa, u nauci o knjizevnosti... samo poznata literatura i poznati tokovi nauke o knjizevnosti... svuda u svetu isti. Normalno.

sad, ne razumem sta me pitas... konkretizuj malo pitanje...  

[Mica Milovanovic]

Žiko, ne valja ti logika... generalno...

Danas, ovde, u bilo kojoj naučnoj oblasti, gotovo niko sa fakulteta, instituta ili sličnih naučnih ustanova, ne bi ni izbliza mogao da nosi titulu koju mu pripisuješ. Nažalost, danas svako može na svakom našem fakultetu da doktorira, bez nekih posebnih problema i bez nekog posebnog znanja...

Postoje pojedinci koji nešto znače u svetu u domenu nauke, ali su retki...

Zato, bar u oblasti kojom se ja bavim (a koja je od teorije književnosti 100km daleko) svako ko se iole udubi u određenu oblasti može biti značajno relevantniji od "nadležnog" profesora...

Time ni izbliza ne želim da umanjim moguću relevantnost dotičnih...

[---]

izgleda ovih dana imam problema sa upotrebom sarkazma
trebalo bi možda da počnem pisati suvislije rečenice

@nyarla
jes, ne postoji katedra za suvu teoriju književnosti, ali ova na kojoj sam nekad provodio dane ima u svom nazivu i te dve vesele reči, Teorija Knjižvnosti, kaj ne
zanima me samo šta se tamo predaje po pitanju književnih rodova i žanrova, jer kad sam ja urezivo imena po stolovima na prvom spratu nove zgrade, ti časovi su bili... uh... recimo da su išli u prilog mićinoj hamburger poenti
a ta institucija školuje, bar zvanično, oko 30 (sad čujem da ima 50) studenata književnosti, od kojih se očekuje da će, danas-sutra, postati urednici, tekstopisci, pevačice, i da će odlučivati šta se štampa, šta se objavljuje, da li je nešto SF ili glavni tok, šund ili kič, si džej ili mič, da li je horor žanr ili ne, i tome različno, pa mislim da je važno pitanje šta se tamo priča po tom pitanju
a naslutio sam da bi nyarla mogao znati
možda nisan dobro pretpo stavijo

[Nyarlathotep]

@ zika...
i kad sam ja upisao, pre dosta godina, primali su samo 30... za sada nemam podatak... cudne, bre, te klupe na prvom spratu.... godinama kasnije teraju coveka svasta da sluti i pretpostavlja...  

[Bab Jaga]

Evo, naljetila sam na Macanovu blogu na jednu rečenicu, koju jednostavno moram ovdje citirati:

sa bloga Blogov kolac:
Ponekad mislim da je žanrovima najviše naudilo kad smo ih u geekdomu počeli shvaćati toliko ozbiljno da ih pamtimo i kanoniziramo - to ih je okovalo u pravila, oduzelo im feniksoliku sposobnost da se preporode u trivijalni bijeg za nove generacije.

[Cornelius]

Evo, naljetila sam na Macanovu blogu na jednu rečenicu, koju jednostavno moram ovdje citirati:

sa bloga Blogov kolac:
Ponekad mislim da je žanrovima najviše naudilo kad smo ih u geekdomu počeli shvaćati toliko ozbiljno da ih pamtimo i kanoniziramo - to ih je okovalo u pravila, oduzelo im feniksoliku sposobnost da se preporode u trivijalni bijeg za nove generacije.

Macanovo zapažanje je odlično. Medjutim, ono se ne odnosi na čitaoce i potrošače. Ono se odnosi na stvaraoce i izdavače. Pisac koji uspe da postane slavan i zaradi brdo para, imaće uvek ponude da radi isto i da svom izdavaču, a i sebi donese još slave i brdo para. Tako se stiže do proizvoda, ali ne i do umetnosti. Potrošači su srećni da čitaju isto i slično, i da se tako zabave.

Pisac koji teži ka višim ciljevima, trebao bi da bude spreman da napusti pare geekdoma i da se baci u nešto drugo i novo, možda čak i kvalitetno. Kvalitet ne donosi uvek slavu i pare. Gorespomenuti Uelbek uvek dobro orkestrira izlazak svoje knjige i ona se pojavi u 300 hiljada primeraka. On ne pravi eksperimente, nego ostaje na sopstvenom nivou, proizvod sa nekoliko varnica. On ne mora da dobije Gonkurovu nagradu da bi mu tiraž prešao 200 hiljada.

Pisci su najčešće ograničeni svojim mogućnostima i ambicijama, a potom ih ograničavaju izdavači. Naravno, sve je stvar izbora.

[angel011]

Pisci su ograničeni i time što moraju 'leba da jedu.

[Kastor]

Pisci su ograničeni i time što moraju 'leba da jedu.

Pomislio sam identičnu rečenicu.

Možda je rešenje u udvajanju stvaralaštva (ko je sposoban i voljan, naravno). Jedan komercijalni opus pod pseudonimom, a drugi "umetnički", pod krsnim imenom. Bilo je primera.

[Cornelius]

Pisci su ograničeni i time što moraju 'leba da jedu.

Mislim da nije suština u tome. Svi moraju da jedu leba, pisali ili tovarili kamione. Problem je u želji za slavom, novcem i za neizlaženjem sa poznate i utabane staze. Ursula Legvin je pisala vrlo različite knjige, a za nju može da se kaže i da je dobar pisac, i da je uspešna i da je zaradila. Lem je imao udoban život, leba i s leba, i pisao je kvalitetnu književnost. Nije isti problem sa engleskom spisateljicom, mamom Harija Potera, i da ne nabrajam ostale.

U Francuskoj 19. veka, glavnotokovski psici - Igo, Balzak, Sulije, Gotje... - imali su tiraže od 600 do 900 primeraka. Od 1500 do 2000, bilo je pravo čudo. "Notre Dame de Paris" je 1835. oborila sve rekorde sa tiražem od 8400 primeraka. Flober je za "Gospodju Bovari" dobio malu sumu od 800 franaka, i tek je posle skandala i procesa zaradio velike pare. Prust je za "Svan" morao 1913. da doplati štampanje, a knjiga je izašla u tiražu od 1750 primeraka. Za tri goine se prodalo 1500 primeraka.

Primera ima kao pleve, ali u pitanju je šta autor želi. Pare i slavu, ili stvaralački rad i prilično običan život (ništa avioni, jahte, kavijar, kokain, sisate plavuše i Versaći odela).

[Goran Skrobonja]

(ništa avioni, jahte, kavijar, kokain, sisate plavuše i Versaći odela).

Pa ja sam onda skroz omanuo!

[Cornelius]

Tako mu je to, Gorane.

[Cornelius]

Žak Sadul, francuski pisac, kritičar i teoretičar, u svojoj knjizi "Histoire de la science-fiction moderne 1911-1984", primećuje zabrinjavajuću činjenicu da su se Asimov, Klark i Herbert prvi put pojavili na listi bestselera (sve romaneskne kategorije zajedno), ali ne zato što su im romani kvalitetni. U pitanju su nastavci serijala, započetih pre više decenija. On izražava bojazan da se mladi autori ne ugledaju na svoje starije i uspešnije kolege i da nikada ne potraže manje oprabene puteve. Žerar Kordes, francuski profesor književnosti, manje je pesimističan u svojoj knjizi "La nouvelle science-fiction americaine" i smatra da pored konzervativnih pisaca okrenutih ka optimističkoj nauci, postoje i liberalni u koje je on uvrstio Legvinovu, Silverberga i Diša. Njihove teme su bile inovativnije, okrenute čoveku i intimnijoj problematici, što je bio pomak u odnosu na dotadašnje žanrovsko pisanje.

[Meho Krljic]

Čuj, bojazan... Jedan od glavnih razloga što sam smanjio čitanje SF i F literature na minimum u poslednih petnaestak godinica je upravo sequelitis... Danas je, bojim se gotovo nemoguće naći fantasy naslov koji nije deo serijala, dok je sa SFom situacija tek nešto bolja... I, naravno, pre nego što me neko napadne podsećajući me na Gospodara Prstenova ili originalnu Dinu, nisam ja apriori protiv serijala, ali statistički se pokazalo da je serijalizacija nanela dosta štete umetničkom sadržaju ove literature...

[Boban]

Prva stvar koja je unazadila američku pa samim tim i svetsku književnost je početak plaćanja autora romana po reči, a ne po romanu, kako je ranije bio slučaj. Ljudi su nekada uglavnom pisali onoliko koliko je to zahtevala dramaturgija priče, ali su prvo pisci ljubića počeli da megalomanišu, pa se to prenelo i na druge žanrove. Stotine praznih stranica besmislenih opisa događaja iz prošlosti, sećanja likova i nerezonskog palamuđenja prosto natapaju znatnu većinu savremenih knjiga.
Onda se neko dosetio da se serije bolje prodaju i žanrovska književnost se našla u agoniji, posebno je stradala fantastika jer su se i inače neki pisci žalili da im je neracionalno da smišljaju čitav novi svet i potroše ga na jednu knjigu. Ima rezona, ali se nravno otišlo u drugu krajnost i bojim se da tu pomoći nema. Ljudi koji bi sada želeli da pišu kratke, normalne knjige dospevaju u situaciju da se njihova dela slabije prodaju i da prestaju da budu interesantna za izdavače koji svi, naravno, jure maksimalnu dobit.
Uostalom, vidite samo šta se dogodilo jednom od najboljih pisaca svih vremena, Martinu, autoru zaista sjajnih jebitačno dobrih i tankih knjiga... zarobio je najbolje godine svog stvaralaštva u serijal koji jeste postigao uspeh i jeste čitan, ali smatram da bi mu bilo bolje da je umesto ove šestotomne serije uradio 20 romana od po 250-350 strana u raznoraznim žanrovima...

[krema]

Ovdje bih se samo nadovezao i pokusao spojiti ovu i temu koja je prije neki dan otvorena o tome da je vise EF u fantastici nego ikad.
Upravo ovo sto je Boban pricao i jeste razlog fantastika upala, u neku ruku, u period(moglo bi se reci i krizu) hiperprodukcije EF-a. Kada izdavaci placaju autorima po rijeci, logicno je da je piscu jednostavnije i uveliko isplativije  napisati sijaset knjiga na temu EF-a( kako ih i kriviti, pa ljudi od toga zive), po meni, manje vrijednosti, ne s umjetnicke, ali idejne sigurno, od SF-a.
Usto, proslo je vrijeme kada su Asimov(sjetim se samo njegovih 15-ak romana iz ciklusa Roboti- carstvo- zaduzbina), Klark, Legvinova i slicni, pisali citave serijale knjiga slicne ili iste tematike koje su u sebi nosile onu snagu ideje zbog koje je svako od nas, vjerujem, zavolio SF.

[Cornelius]

Prva stvar koja je unazadila američku pa samim tim i svetsku književnost je početak plaćanja autora romana po reči, a ne po romanu, kako je ranije bio slučaj. Ljudi su nekada uglavnom pisali onoliko koliko je to zahtevala dramaturgija priče, ali su prvo pisci ljubića počeli da megalomanišu, pa se to prenelo i na druge žanrove. Stotine praznih stranica besmislenih opisa događaja iz prošlosti, sećanja likova i nerezonskog palamuđenja prosto natapaju znatnu većinu savremenih knjiga.

Tako je i Balzak opisivao do tančina svaku sobu u kojoj je živeo glavni lik, a vala i sporedni, naslovne stranice novina i garderobu. Ipak, Balzak je i pored toga medjugalaktički genije.

U SFu odličan primer je Daniel Keyes i njegova, uslovno rečeno, SF pripovetka "Cveće za Aldžernon". Napisana kao metafora putovanja iz "pakla" u "raj" i natrag, ova pripovetka stavlja akcenat na moralnost čoveka. Inteligencija jeste izuzetno važna, ali najveća vrednost jeste ljudsko dostojanstvo i ljudska toplina. Ta priča, napisana 1959, može da udje u bilo koju svetsku zbirku pripovetki, jer poseduje strahovitu duhovnu, umetničku i emotivnu snagu (ne i zanatsku). Sasvim prirodno, ona prevazilazi granice žanra u svim pogledima i svrstava se u glavni tok. Poveden uspehom, Keyes, u to vreme, neprofesionalan pisac, produžio je "Cveće za Aldžernon na roman i dobio osrednje ostvarenje. Nemajući zanat u rukama, nemajući mogućnost da pravilno ostvari konstrukciju romana, karakterizaciju likova i ritam naracije, on je iz genijalne pripovetke načinio slab roman.

[Meho Krljic]

Potpisujem. Pripovetka mi je naterala suze u oči kad sam je čitao (u nekoj jeftinoj sc zbirci priča iz kolekcije mog oca) i znajući da roman ne može da je nadmaši, nikada ga nisam ni čitao. Stilske vežbe (zarad novca ili eksperimenta) tog tipa mogu biti zabavne ali skoro nikada nisu na nivou stvarnog umetničkog stvaralaštva.

[---]

Inteligencija jeste izuzetno važna, ali najveća vrednost jeste ljudsko dostojanstvo i ljudska toplina.

i toplina miseva

[Meho Krljic]

     

Mislim da je Aldžernon tu više, 'nako, mentaforički...

[Cornelius]

Inteligencija jeste izuzetno važna, ali najveća vrednost jeste ljudsko dostojanstvo i ljudska toplina.

i toplina miseva

Aldzernon je mišica.

[Cornelius]

Od svih podžanrova naučne fantastike, distopija (antiutopija) najbrže nalazi put do statusa klasične i glavnotokovske književnosti. Orvel – 1984, Haksli – Vrli novi svet, Zamjatin – Mi, Čapek – RUR, Bardžis – Paklena pomorandža, Bredberi – Farenhajt 451, uspevaju da steknu vanžanrovsku reputaciju, uprkos vrlo jasnoj crti naučne fantastike. Postoji mogućnost da se ovaj podžanr (socijalna i politička fantastika) izdvaja iz prostog razloga zato što postoji jako duga tradicija utopije. Antiutopija se u svojoj konstrukciji bukvalno oslanja na tu tradiciju, ali na vrlo osoben način. Mali broj elemenata su u suprotnosti, dok im je veći deo zajednički. U oba slučaja mesta su geografski izlovana, čudne topografije (zidine, zatvoren grad...), geometrizirane arhitekture i urbanizma, dok su odela nalik nošnjama ili uniformama. Takodje im je istovetna struktura porodice – ukidanje prirodnog začeća, nestanak žene u ulozi majke (to je grad ili zajednica), nestanak oca (zamenjuje ga sistem). Ideološka tolerancija je minimalna, razlika je u postojanju ili nepostojanju verbalnog delikta. Jedno je san, a drugo je košmar.

Probijanje žanrovskih granica, ovde se, pored dugog "utopijskog" nasledja, možda duguje angažovanoj društvenoj strani. Taj element, na odredjeni način, delu u očima publike i kritike daje neophodnu "ozbiljnost" i udaljava ga od žanrovske etikete.

[sivka]

Tu bi mogao da se svrsta i Grad i zvezde, Artura Klarka.

[Kastor]

možda duguje angažovanoj društvenoj strani.

Brišem "možda" i upisujem "sigurno".

[Cornelius]

Mislim da je uspeh antiutopije u njenom skoro magijskom karakteru. Mi živimo u opasnom društvu, ali još uvek imamo slobode da ukažemo na mehanizme tlačenja i eksploatacije. Prirodno, borba protiv anti-demokratskih sistema ne može da se vodi kroz književnost, nego zahteva mnogo oštrija i konvencionalnija sredstva društveno-političke borbe. Zato je uspeh anti-utopije u iluziji koju ona daje. Podjednako kao i utopije.

Medjutim, nedovoljno je da jedno delo bude društveno angažovano, ili pedagoško, da bi steklo status klasika ili glavnotokovskog dela. Postoje tone pulp distopije koje koriste samo ljušturu ovog podžanra, ne bi li posle ušli u avanturistički roman. U totalitarnom društvu vladaju kruta pravila i nedostaje komunikacija. Stanovnici podnose iz straha, zbog nedostatka volje ili kroz filozofiju. Izolovana manjina, lucidna ili bolje naoružana, želi da se bori. Njihova akcija može da propadne, ali ako uspe, onda dolazi do pripreme i ostvarenja masovnog revolta, obaranja tiranskog sistema i ulaska u utopiju ili bar pravednije društvo. Distopija ima osnovu za savršeni akcioni roman, jer se oslanja na borbu pojedinca protiv sistema.

[Meho Krljic]

Ili, prostije rečeno, distopija je dijalektičko okruženje, što bi rekao drug Marks, tu su protivrečnosti i sile koje teže promeni. Dočim je u utopiji sve okej, svima su potrebe zadovoljene pa ne postoje osnove za akciju u bilo kom smeru (Kolakovski je ovo rekao lepše i u više reči)..

[Cornelius]

Dočim je u utopiji sve okej, svima su potrebe zadovoljene pa ne postoje osnove za akciju u bilo kom smeru

To bi bilo tako da nije kratke priče Oni koji odlaze iz Omelasa. Legvinova je ovde ukazala u kojoj meri utopija nije baš utopija.

Ursula Le Guin

The Ones Who Walk Away from Omelas

With a clamor of bells that set the swallows soaring, the Festival of Summer came to the city Omelas, bright-towered by the sea. The rigging of the boats in harbor sparkled with flags. In the streets between houses with red roofs and painted walls, between old moss-grown gardens and under avenues of trees, past great parks and public buildings, processions moved. Some were decorous: old people in long stiff robes of mauve and grey, grave master workmen, quiet, merry women carrying their babies and chatting as they walked. In other streets the music beat faster, a shimmering of gong and tambourine, and the people went dancing, the procession was a dance. Children dodged in and out, their high calls rising like the swallows' crossing flights over the music and the singing. All the processions wound towards the north side of the city, where on the great water-meadow called the Green Fields boys and girls, naked in the bright air, with mud-stained feet and ankles and long, lithe arms, exercised their restive horses before the race. The horses wore no gear at all but a halter without bit. Their manes were braided with streamers of silver, gold, and green. They flared their nostrils and pranced and boasted to one another; they were vastly excited, the horse being the only animal who has adopted our ceremonies as his own. Far off to the north and west the mountains stood up half encircling Omelas on her bay. The air of morning was so clear that the snow still crowning the Eighteen Peaks burned with white-gold fire across the miles of sunlit air, under the dark blue of the sky. There was just enough wind to make the banners that marked the racecourse snap and flutter now and then. In the silence of the broad green meadows one could hear the music winding through the city streets, farther and nearer and ever approaching, a cheerful faint sweetness of the air that from time to time trembled and gathered together and broke out into the great joyous clanging of the bells.

Joyous! How is one to tell about joy? How describe the citizens of Omelas?

They were not simple folk, you see, though they were happy. But we do not say the words of cheer much any more. All smiles have become archaic. Given a description such as this one tends to make certain assumptions. Given a description such as this one tends to look next for the King, mounted on a splendid stallion and surrounded by his noble knights, or perhaps in a golden litter borne by great-muscled slaves. But there was no king. They did not use swords, or keep slaves. They were not barbarians. I do not know the rules and laws of their society, but I suspect that they were singularly few. As they did without monarchy and slavery, so they also got on without the stock exchange, the advertisement, the secret police, and the bomb. Yet I repeat that these were not simple folk, not dulcet shepherds, noble savages, bland utopians. They were not less complex than us. The trouble is that we have a bad habit, encouraged by pedants and sophisticates, of considering happiness as something rather stupid. Only pain is intellectual, only evil interesting. This is the treason of the artist: a refusal to admit the banality of evil and the terrible boredom of pain. If you can't lick 'em, join 'em. If it hurts, repeat it. But to praise despair is to condemn delight, to embrace violence is to lose hold of everything else. We have almost lost hold; we can no longer describe a happy man, nor make any celebration of joy. How can I tell you about the people of Omelas? They were not naive and happy children--though their children were, in fact, happy. They were mature, intelligent, passionate adults whose lives were not wretched. O miracle! but I wish I could describe it better. I wish I could convince you. Omelas sounds in my words like a city in a fairy tale, long ago and far away, once upon a time. Perhaps it would be best if you imagined it as your own fancy bids, assuming it will rise to the occasion, for certainly I cannot suit you all. For instance, how about technology? I think that there would be no cars or helicopters in and above the streets; this follows from the fact that the people of Omelas are happy people. Happiness is based on a just discrimination of what is necessary, what is neither necessary nor destructive, and what is destructive. In the middle category, however--that of the unnecessary but undestructive, that of comfort, luxury, exuberance, etc.--they could perfectly well have central heating, subway trains, washing machines, and all kinds of marvelous devices not yet invented here, floating light-sources, fuelless power, a cure for the common cold. Or they could have none of that; it doesn't matter. As you like it. I incline to think that people from towns up and down the coast have been coming in to Omelas during the last days before the Festival on very fast little trains and double-decked trams, and that the train station of Omelas is actually the handsomest building in town, though plainer than the magnificent Farmers' Market. But even granted trains, I fear that Omelas so far strikes some of you as goody-goody. Smiles, bells, parades, horses, bleh. If so, please add an orgy. If an orgy would help, don't hesitate. Let us not, however, have temples from which issue beautiful nude priests and priestesses already half in ecstasy and ready to copulate with any man or woman, lover or stranger, who desires union with the deep godhead of the blood, although that was my first idea. But really it would be better not to have any temples in Omelas--at least, not manned temples. Religion yes, clergy no. Surely the beautiful nudes can just wander about, offering themselves like divine souffles to the hunger of the needy and the rapture of the flesh. Let them join the processions. Let tambourines be struck above the copulations, and the glory of desire be proclaimed upon the gongs, and (a not unimportant point) let the offspring of these delightful rituals be beloved and looked after by all. One thing I know there is none of in Omelas is guilt. But what else should there be? I thought at first there were not drugs, but that is puritanical. For those who like it, the faint insistent sweetness of drooz may perfume the ways of the city, drooz which first brings a great lightness and brilliance to the mind and limbs, and then after some hours a dreamy languor, and wonderful visions at last of the very arcana and inmost secrets of the Universe, as well as exciting the pleasure of sex beyond belief; and it is not habit-forming. For more modest tastes I think there ought to be beer. What else, what else belongs in the joyous city? The sense of victory, surely, the celebration of courage. But as we did without clergy, let us do without soldiers. The joy built upon successful slaughter is not the right kind of joy; it will not do; it is fearful and it is trivial. A boundless and generous contentment, a magnanimous triumph felt not against some outer enemy but in communion with the finest and fairest in the souls of all men everywhere and the splendor of the world's summer: this is what swells the hearts of the people of Omelas, and the victory they celebrate is that of life. I really don't think many of them need to take drooz.

Most of the procession have reached the Green Fields by now. A marvelous smell of cooking goes forth from the red and blue tents of the provisioners. The faces of small children are amiably sticky; in the benign grey beard of a man a couple of crumbs of rich pastry are entangled. The youths and girls have mounted their horses and are beginning to group around the starting line of the course. An old women, small, fat, and laughing, is passing out flowers from a basket, and tall young men where her flowers in their shining hair. A child of nine or ten sits at the edge of the crowd, alone, playing on a wooden flute. People pause to listen, and they smile, but they do not speak to him, for he never ceases playing and never sees them, his dark eyes wholly rapt in the sweet, thin magic of the tune.

He finishes, and slowly lowers his hands holding the wooden flute.

As if that little private silence were the signal, all at once a trumpet sounds from the pavilion near the starting line: imperious, melancholy, piercing. The horses rear on their slender legs, and some of them neigh in answer. Sober-faced, the young riders stroke the horses' necks and soothe them, whispering, "Quiet, quiet, there my beauty, my hope...." They begin to form in rank along the starting line. The crowds along the racecourse are like a field of grass and flowers in the wind. The Festival of Summer has begun.

Do you believe? Do you accept the festival, the city, the joy? No? Then let me describe one more thing.

In a basement under one of the beautiful public buildings of Omelas, or perhaps in the cellar of one of its spacious private homes, there is a room. It has one locked door, and no window. A little light seeps in dustily between cracks in the boards, secondhand from a cobwebbed window somewhere across the cellar. In one corner of the little room a couple of mops, with stiff, clotted, foul-smelling heads stand near a rusty bucket. The floor is dirt, a little damp to the touch, as cellar dirt usually is. The room is about three paces long and two wide: a mere broom closet or disused tool room. In the room a child is sitting. It could be a boy or a girl. It looks about six, but actually is nearly ten. It is feeble-minded. Perhaps it was born defective, or perhaps it has become imbecile through fear, malnutrition, and neglect. It picks its nose and occasionally fumbles vaguely with its toes or genitals, as it sits hunched in the corner farthest from the bucket and the two mops. It is afraid of the mops. It finds them horrible. It shuts its eyes, but it knows the mops are still standing there; and the door is locked; and nobody will come. The door is always locked; and nobody ever comes, except that sometimes--the child has no understanding of time or interval--sometimes the door rattles terribly and opens, and a person, or several people, are there. One of them may come in and kick the child to make it stand up. The others never come close, but peer in at it with frightened, disgusted eyes. The food bowl and the water jug are hastily filled, the door is locked, the eyes disappear. The people at the door never say anything, but the child, who has not always lived in the tool room, and can remember sunlight and its mother's voice, sometimes speaks. "I will be good," it says. "Please let me out. I will be good!" They never answer. The child used to scream for help at night, and cry a good deal, but now it only makes a kind of whining, "eh-haa, eh-haa," and it speaks less and less often. It is so thin there are no calves to its legs; its belly protrudes; it lives on a half-bowl of corn meal and grease a day. It is naked. Its buttocks and thighs are a mass of festered sores, as it sits in its own excrement continually.

They all know it is there, all the people of Omelas. Some of them have come to see it, others are content merely to know it is there. They all know that it has to be there. Some of them understand why, and some do not, but they all understand that their happiness, the beauty of their city, the tenderness of their friendships, the health of their children, the wisdom of their scholars, the skill of their makers, even the abundance of their harvest and the kindly weathers of their skies, depend wholly on this child's abominable misery.

This is usually explained to children when they are between eight and twelve, whenever they seem capable of understanding; and most of those who come to see the child are young people, though often enough an adult comes, or comes back, to see the child. No matter how well the matter has been explained to them, these young spectators are always shocked and sickened at the sight. They feel disgust, which they had thought themselves superior to. They feel anger, outrage, impotence, despite all the explanations. They would like to do something for the child. But there is nothing they can do. If the child were brought up into the sunlight out of that vile place, if it were cleaned and fed and comforted, that would be a good thing indeed; but if it were done, in that day and hour all the prosperity and beauty and delight of Omelas would wither and be destroyed. Those are the terms. To exchange all the goodness and grace of every life in Omelas for that single, small improvement: to throw away the happiness of thousands for the chance of the happiness of one: that would be to let guilt within the walls indeed.

The terms are strict and absolute; there may not even be a kind word spoken to the child.

Often the young people go home in tears, or in a tearless rage, when they have seen the child and faced this terrible paradox. They may brood over it for weeks or years. But as time goes on they begin to realize that even if the child could be released, it would not get much good of its freedom: a little vague pleasure of warmth and food, no doubt, but little more. It is too degraded and imbecile to know any real joy. It has been afraid too long ever to be free of fear. Its habits are too uncouth for it to respond to humane treatment. Indeed, after so long it would probably be wretched without walls about it to protect it, and darkness for its eyes, and its own excrement to sit in. Their tears at the bitter injustice dry when they begin to perceive the terrible justice of reality, and to accept it. Yet it is their tears and anger, the trying of their generosity and the acceptance of their helplessness, which are perhaps the true source of the splendor of their lives. Theirs is no vapid, irresponsible happiness. They know that they, like the child, are not free. They know compassion. It is the existence of the child, and their knowledge of its existence, that makes possible the nobility of their architecture, the poignancy of their music, the profundity of their science. It is because of the child that they are so gentle with children. They know that if the wretched one were not there sniveling in the dark, the other one, the flute-player, could make no joyful music as the young riders line up in their beauty for the race in the sunlight of the first morning of summer.

Now do you believe in them? Are they not more credible? But there is one more thing to tell, and this is quite incredible.

At times one of the adolescent girls or boys who go to see the child does not go home to weep or rage, does not, in fact, go home at all. Sometimes also a man or woman much older falls silent for a day or two, and then leaves home. These people go out into the street, and walk down the street alone. They keep walking, and walk straight out of the city of Omelas, through the beautiful gates. They keep walking across the farmlands of Omelas. Each one goes alone, youth or girl, man or woman. Night falls; the traveler must pass down village streets, between the houses with yellow-lit windows, and on out into the darkness of the fields. Each alone, they go west or north, towards the mountains. They go on. They leave Omelas, they walk ahead into the darkness, and they do not come back. The place they go towards is a place even less imaginable to most of us than the city of happiness. I cannot describe it at all. It is possible that it does not exist. But they seem to know where they are going, the ones who walk away from Omelas.